Me rastin e Dita Ndërkombëtare e Romëve, në ambientet e Universiteti i Elbasanit “Aleksandër Xhuvani” u zhvillua një konferencë shkencore ndërkombëtare me temë: “Marcel Courthiade (1953–2021) dhe kontributi i tij madhor në studimin e gjuhës dhe kulturës rome”.
Aktiviteti, i organizuar nga Departamenti i Gjuhësisë në Fakultetin e Shkencave Humane, në bashkëpunim me Instituti i Kulturës Rome në Shqipëri, Lëvizja Rinore Egjiptiane dhe Rome dhe Roma Versitas Albania, u mbajt në sallën e Bibliotekës së Universitetit, në Korpusin Qendror, duke mbledhur studiues, pedagogë, studentë dhe përfaqësues institucionalë.
Në fokus të diskutimeve ishte jo vetëm figura e gjuhëtarit të shquar Marcel Courthiade, por edhe sfidat aktuale me të cilat përballet gjuha rome në Shqipëri. Pjesëmarrësit theksuan se interesi për studimin e kësaj gjuhe ka pësuar rënie vitet e fundit, pavarësisht se Universiteti i Elbasanit mbetet institucioni i vetëm në vend që ofron një program të dedikuar në këtë fushë.
Konferenca u shndërrua në një thirrje të fortë për institucione më të angazhuara dhe politika më mbështetëse, me synim ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës rome si një pasuri e rëndësishme kulturore dhe identitare. U nënvizua nevoja për përfshirje më të gjerë të kësaj gjuhe në sistemin arsimor dhe për nxitjen e brezit të ri drejt studimit të saj.
Një moment emocional i aktivitetit ishte fjala e bashkëshortes së studiuesit, e cila ndau kujtime nga puna e palodhur e Courthiade në kërkimin dhe dokumentimin e gjuhës rome në vende të ndryshme të botës, nga Franca dhe Spanja deri në Indi. Ajo shprehu shqetësimin se, pavarësisht këtyre përpjekjeve, gjuha rome sot përballet me rrezikun e zhdukjes.
Kujtohet se disa vite më parë, Universiteti i Elbasanit ishte i pari në Ballkan që hapi degën e studimit të gjuhës dhe kulturës rome, duke vendosur një standard të ri akademik në rajon. Ndërkohë, një zhvillim pozitiv është miratimi i hapjes së këtij programi edhe në Universiteti i Tiranës, çka pritet të rrisë më tej interesin dhe mundësitë për studim në këtë fushë.
Kjo konferencë konfirmoi edhe një herë se ruajtja e gjuhës rome nuk është vetëm një çështje akademike, por një detyrim kulturor dhe shoqëror, që kërkon vëmendje dhe angazhim të përbashkët.