- TIRANË ,26 korrik 2026/Albania Express News/-Pas një sezoni tjetër të suksesshëm televiziv, emisioni dokumentar “AUTOKTON” mbyll një kapitull të mbushur me histori, dëshmi autentike dhe rrëfime që kanë rikthyer në vëmendje figura, familje dhe ngjarje të rëndësishme të historisë shqiptare. Me qindra kilometra të përshkuara në të gjitha trevat shqiptare, brenda dhe jashtë kufijve, ekipi i emisionit ka dokumentuar një trashëgimi të vyer që po shndërrohet në një arkiv të çmuar për brezat.
Në këtë intervistë të veçantë për “Albania Express News”, gazetarja dhe autorja e “AUTOKTON”, Anila Ahmataj Sulaj , rrëfen emocionet e mbylljes së sezonit, sfidat e punës kërkimore, historinë e lindjes së emisionit, dokumentarët më të spikatur, si edhe projektet që pritet të sjellë sezoni i ri. Një bisedë që hedh dritë mbi punën e palodhur pas kamerave dhe mbi misionin për të ruajtur kujtesën historike dhe identitetin kombëtar shqiptar.
INTERVISTË me gazetaren dhe autoren e emisionit “AUTOKTON”, Anila Ahmataj Sulaj
Anila, sapo keni mbyllur një tjetër sezon të suksesshëm të emisionit “AUTOKTON”. Si ndiheni në këtë moment dhe çfarë emocionesh ju shoqërojnë?
Mbyllja e çdo sezoni është gjithmonë një moment emocionesh të forta. Nga njëra anë ndiej krenari për punën që kemi realizuar, ndërsa nga ana tjetër ndiej edhe përgjegjësinë e madhe që mbart ky mision. Çdo dokumentar është një copëz historie që ia kemi rikthyer kujtesës sonë kombëtare, falë një pune të gjatë dhe të përkushtuar së bashku me regjisorin Ardit Zotaj dhe gjithë ekipin. Kur sheh se publiku e pret me interes çdo episod dhe e vlerëson punën tonë, kupton se të gjitha sakrificat, udhëtimet dhe orët e pafundme të kërkimeve ia kanë vlejtur.
Le të kthehemi në fillimet e këtij rrugëtimi. Si lindi ideja për krijimin e emisionit “AUTOKTON” dhe cili ishte vizioni juaj kur hodhët hapat e parë?
“Autokton” lindi nga bindja se Shqipëria dhe trojet shqiptare fshehin një pasuri të jashtëzakonshme historike, kulturore dhe njerëzore, e cila nuk ishte dokumentuar sa duhet. Synimi ynë ishte të ndërtonim një arkiv televiziv që t’u mbetej brezave, ku historia të mos mbetej vetëm në faqet e librave, por të merrte jetë përmes njerëzve, familjeve, monumenteve dhe vendeve ku ajo është shkruar.
A e kishit menduar se “AUTOKTON” do të shndërrohej në një nga emisionet më të ndjekura për historinë, trashëgiminë dhe identitetin shqiptar?
Jo. Nuk e nisëm këtë projekt me synimin për rekorde shikueshmërie apo statistika audience. E nisëm me dashurinë për historinë dhe me bindjen se publiku shqiptar kishte nevojë për një emision që t’i fliste për rrënjët e tij. Besoj se kur punon me ndershmëri, profesionalizëm dhe respekt ndaj publikut, suksesi vjen natyrshëm.
Cilat kanë qenë sfidat më të mëdha që keni hasur gjatë realizimit të këtij emisioni ndër vite?
Sfidat kanë qenë të shumta. Nga terrenet e vështira, mungesa e dokumenteve historike, sigurimi i dëshmive autentike, deri te verifikimi i çdo fakti përpara se të transmetohej. Por sfida më e madhe ka qenë gjithmonë përgjegjësia për të mos deformuar historinë dhe për ta sjellë atë sa më besnikërisht për teleshikuesit.
Gjatë këtij sezoni keni udhëtuar në çdo trevë shqiptare, brenda dhe jashtë kufijve. Çfarë ka përfaqësuar ky rrugëtim për ju si gazetare dhe si autore?
Ka qenë një universitet më vete. Kam takuar njerëz të jashtëzakonshëm, kam njohur histori të panjohura dhe kam prekur nga afër plagët, sakrificat, por edhe krenarinë e kombit tonë. Çdo udhëtim më ka bërë ta dua edhe më shumë identitetin shqiptar. Pikërisht këto përvoja më kanë frymëzuar edhe për librin tim më të ri, i cili do të përmbledhë “Udhëtimet Historike të Autokton”.
Keni trokitur në qindra dyer dhe jeni pritur nga familje që ju kanë besuar historitë e tyre. Sa e vështirë është të fitosh këtë besim?
Besimi nuk fitohet me kamera, por me respekt, sinqeritet dhe korrektësi. Kur njerëzit kuptojnë se nuk je aty për sensacion, por për të ruajtur historinë e tyre me dinjitet, atëherë ata të hapin jo vetëm derën e shtëpisë, por edhe zemrën.
Shumë nga rrëfimet që keni sjellë nuk janë dokumentuar më parë. Si i zbuloni këto histori?
Çdo dokumentar nis shumë kohë përpara xhirimeve. Ai ndërtohet mbi kërkime në arkiva, dokumente, libra, dëshmi, biseda me historianë, studiues dhe banorë të zonave ku zhvillohet historia. Ka raste kur një dokumentar kërkon javë apo edhe muaj të tërë pune. Në këtë proces dua të falënderoj edhe montazhierin Erti Ahmataj, i cili me përkushtim i jep formën përfundimtare çdo dokumentari.
Sa punë zhvillohet pas kamerës?
Publiku sheh vetëm rezultatin final, por pas çdo dokumentari fshihen qindra orë kërkimesh, udhëtimesh, intervistash, verifikimesh dhe montazhi. Është një punë ekipore, ku secili kontribuon që historia të vijë sa më e plotë dhe sa më autentike.
Cili dokumentar ju ka prekur më shumë këtë sezon?
Është e vështirë të veçosh vetëm një, sepse çdo histori ka lënë gjurmë. Megjithatë, dokumentari mbi Betejën e Çanakalasë ka qenë ndër më emocionuesit dhe më të dhimbshmit. Të ndodhesh pranë vendprehjes së mijëra shqiptarëve që ranë në atë luftë ishte një përjetim që të bën të reflektosh mbi sakrificën dhe çmimin e lirisë.
Përse zgjodhët pikërisht historinë e familjes Buxhakaj nga fshati Ramicë për finalen e sezonit?
Sepse doja që sezoni të mbyllej me një mesazh të fuqishëm. Historia e familjes Buxhakaj nuk është vetëm historia e një familjeje, por simbol i mijëra familjeve shqiptare që sakrifikuan gjithçka për atdheun. Dy dëshmorë nga e njëjta familje, dy vëllezër, janë një testament i gjallë i patriotizmit dhe sakrificës.
Në udhëtimet tuaja, çfarë ju ka bërë më shumë përshtypje?
Mikpritja shqiptare. Kudo kam gjetur njerëz që ruajnë me fanatizëm traditat, historinë dhe kujtesën e të parëve. Kjo më ka bindur edhe më shumë se identiteti shqiptar jeton ende fort në familjet tona.
Sa i rëndësishëm është ky mision sot?
Më shumë se kurrë. Një komb që harron historinë e tij rrezikon të humbasë identitetin. “Autokton” nuk është thjesht një emision televiziv, por një kontribut për kujtesën kombëtare dhe për ruajtjen e trashëgimisë sonë historike.
Mendoni se brezi i ri po tregon interes?
Po, dhe kjo është gjëja që më jep më shumë shpresë. Të rinjtë kanë nevojë ta njohin historinë përmes një gjuhe bashkëkohore, të kuptueshme dhe tërheqëse. Mesazhi im për ta është të mos harrojnë kurrë rrënjët, sepse vetëm duke njohur prejardhjen ndërtohet një e ardhme më e fortë.
A ka ende histori që ëndërroni t’i dokumentoni?
Pa asnjë dyshim. Shqipëria dhe të gjitha trojet shqiptare janë një thesar i pashtershëm. Ka ende qindra histori të panjohura që presin të zbulohen dhe dokumentohen, ndaj kemi nisur punën që tani për sezonin e ri.
Kujt dëshironi t’i shprehni mirënjohjen?
Mirënjohja ime shkon së pari për shtëpinë tonë televizive, News24, dhe drejtuesin e saj, z. Irfan Hysenbelliu, për besimin dhe mbështetjen që na kanë dhënë gjatë gjithë këtij rrugëtimi. Falënderoj regjisorin Ardit Zotaj për bashkëpunimin dhe përkushtimin e tij, montazhierin Erti Ahmataj, Ermalin dhe të gjithë ekipin teknik e realizues. Një falënderim të veçantë kam për çdo familje shqiptare që na hapi derën e shtëpisë, për historianët, studiuesit dhe bashkëpunëtorët tanë në çdo trevë. Mbi të gjitha, falënderoj teleshikuesit besnikë, të cilët janë arsyeja pse “Autokton” vazhdon të ecë përpara.
Çfarë mund të presin teleshikuesit nga sezoni i ri?
Një sezon edhe më të pasur, me dokumentarë ekskluzivë, histori të panjohura, dëshmi autentike dhe kërkime të reja në të gjitha trevat shqiptare. Do të vazhdojmë të sjellim histori që nuk janë treguar më parë dhe të dokumentojmë identitetin shqiptar kudo ku ai jeton.
Nëse do ta përkufizonit “AUTOKTON” me një fjali?
“Autokton” është zëri i kujtesës shqiptare, ura që lidh të shkuarën me të ardhmen.
Dhe në fund, cili është premtimi që Anila Sulaj Ahmataj u bën sot teleshikuesve besnikë të “AUTOKTON”?
Premtimi im është i thjeshtë, por i madh në përgjegjësi: do të vazhdojmë të kërkojmë të vërtetën, të dokumentojmë historinë me ndershmëri, profesionalizëm dhe respekt për faktin historik. Do të mbrojmë trashëgiminë tonë kombëtare dhe do të sjellim para publikut histori që meritojnë të mos harrohen kurrë. Për sa kohë do të ketë një gur që flet, një familje që ruan kujtesën apo një rrëfim që pret të dëgjohet, “AUTOKTON” do të jetë aty për ta bërë atë pjesë të historisë së përbashkët të shqiptarëve.
