PËRMET,2 qershor 2026/Albania Express News/Fakte historike që hedhin dritë mbi pronësinë e hershme të tokave në Triport, Zvërnec dhe Troponovë.Zbulime dhe dëshmi interesante historike po rikthejnë në vëmendje një kapitull pak të njohur të historisë shqiptare, që lidhet me një nga figurat më të mëdha të Rilindjes Kombëtare, Abdyl Frashërin. Sipas burimeve dhe traditës gojore të ruajtur ndër breza, një pjesë e konsiderueshme e tokave përgjatë vijës bregdetare të Vlorës, në zonat e Zvërnecit, Triportit dhe Troponovës, kanë qenë dikur pronë e familjes aristokrate Frashëri nga Përmeti.
Këto prona, sipas të dhënave historike, më vonë iu shitën Dailan Beut të Kaninës, ndërsa lidhja e familjes Frashëri me zonën nuk kufizohej vetëm te tokat. Thuhet se edhe Teqeja e Kaninës, një prej objekteve me rëndësi fetare dhe kulturore në krahinë, është themeluar nga familja Frashëri, e udhëhequr në atë kohë nga Abdyl Frashëri, figura qendrore e lëvizjes kombëtare shqiptare.
Historia na çon në fundin e shekullit XIX, në një nga periudhat më të vështira për kombin shqiptar. Pas Traktatit të Shën Stefanit të vitit 1878, i cili parashikonte copëtimin e trojeve shqiptare, Abdyl Frashëri u vu në krye të përpjekjeve për mbrojtjen e çështjes kombëtare. Për të financuar aktivitetin patriotik dhe diplomatik, ai u detyrua të shiste një pjesë të pasurive të familjes, përfshirë prona dhe objekte me vlerë.
Mes tyre përmendet edhe Teqeja e Kaninës, e cila iu kalua familjes Shehaj nga Bargullasi i Beratit. Sipas rrëfimeve të trashëguara, Abdyl Frashëri ftoi Shehun e Bargullasit dhe dy vëllezërit e tij, duke ua dorëzuar pasurinë kundrejt pagesës së rënë dakord. Në këtë transaksion përfshiheshin jo vetëm teqeja, por edhe pronat që e shoqëronin atë.
Tradita popullore e Vlorës ruan ende kujtimin e këtij sakrificimi të jashtëzakonshëm për interesin kombëtar. Një këngë e njohur popullore, e kënduar deri në ditët e sotme, tregon se si Abdyl Frashëri shiti pasurinë e tij për të mbrojtur Shqipërinë në arenën ndërkombëtare.
“Abdyl shite pasurinë, një barrë flori,
Hype vaporit dhe shkove, vajte në Berlin…
Mos e bëni copa-copa, sikur s’ka njeri…”
Kjo këngë pasqyron misionin e Abdyl Frashërit, i cili udhëtoi në kryeqytetet evropiane dhe zhvilloi takime diplomatike për të kundërshtuar planet e Fuqive të Mëdha për ndarjen e trojeve shqiptare. Pikërisht me fondet e siguruara nga shitja e pasurive të tij, ai kontribuoi në organizimin dhe fuqizimin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, organizatës më të rëndësishme politike të shqiptarëve në shekullin XIX.
Me ardhjen e regjimit komunist, situata ndryshoi rrënjësisht. Pronat private u shtetëzuan dhe tokat përgjatë vijës bregdetare kaluan nën administrimin e shtetit. Në shumë zona të bregdetit shqiptar, përfshirë edhe Zvërnecin, u ndërmorën programe masive pyllëzimi me pisha dhe pemë të tjera për të luftuar erozionin dhe për të mbrojtur ekosistemin bregdetar.
Sot, kur debatet për pronësinë e tokave në bregdet vazhdojnë të jenë të pranishme, historia e Abdyl Frashërit dhe e familjes së tij sjell një këndvështrim interesant mbi të kaluarën e këtyre territoreve. Ajo dëshmon se pas shumë prej pronave që sot janë objekt diskutimesh dhe konfliktesh, fshihen histori sakrifice, patriotizmi dhe kontributi për mbijetesën e kombit shqiptar.
Në fund, figura e Abdyl Frashërit mbetet simbol i atdhetarit që vendosi interesin e Shqipërisë mbi pasurinë personale, duke sakrifikuar pronat e veta për të mbrojtur të ardhmen e vendit. Një histori që vazhdon të frymëzojë edhe sot, më shumë se një shekull pas ngjarjeve që e bënë atë një nga emrat më të mëdhenj të historisë shqiptare.
P.S /Ky material është marrë nga “Bashkësia Përmet”!