BOTA ,05 gusht 2026/Albania Express News/-Një pjesë e raketës Falcon 9 të kompanisë SpaceX, që kishte mbetur në orbitën hënore që prej vitit të kaluar, është përplasur me shpejtësi të lartë në sipërfaqen e Hënës.
Edhe pse konfirmimi përfundimtar i impaktit pritet të vijë pas analizave të mëtejshme, ngjarja ka rikthyer në vëmendje shqetësimet për grumbullimin e pakontrolluar të mbeturinave hapësinore.
Objekti, me përmasa sa një autobus shkolle dhe peshë rreth katër tonë, ishte faza e dytë e një rakete Falcon 9, e cila në janar të vitit 2025 transportoi drejt Hënës një mjet të kompanisë Firefly Aerospace.
Sipas llogaritjeve të ekspertëve, pjesa e raketës u përplas në kraterin Ajnshtajn, në anën e largët të Hënës, me një shpejtësi prej rreth 8.690 kilometrash në orë.
Zona e përplasjes ndodhet larg vendit historik ku u ul misioni Apollo 11, gjatë të cilit Neil Armstrong dhe Edwin “Buzz” Aldrin hodhën hapat e parë në Hënë. Meqenëse nuk ka mjete orbitale në pozicion për të regjistruar drejtpërdrejt përplasjen, shkencëtarët po analizojnë imazhe nga teleskopë të specializuar për të identifikuar renë e pluhurit të ngritur pas impaktit.
SpaceX sqaroi se përplasja ishte e paqëllimshme. Ndryshe nga misionet që kthehen në Tokë, ku fazat e raketave digjen gjatë rihyrjes në atmosferë, ky mision hënor kërkoi më shumë shtytje, duke bërë që komponenti të mbetej në hapësirë si mbeturinë orbitale.
Astronomët kishin parashikuar që në fillim të këtij viti se pjesa e raketës kishte hyrë në një orbitë që do ta çonte në mënyrë të pashmangshme drejt Hënës. Sipas Julianna Simon, menaxhere programi në SpaceX, kombinimi i forcave gravitacionale dhe aktivitetit diellor ndikoi në devijimin e trajektores së saj deri në përplasjen me sipërfaqen hënore.
Edhe pse incidente të tilla janë të rralla, si përplasja e një rakete kineze në vitin 2022 apo impaktet e kontrolluara të NASA-s për qëllime shkencore, ngjarja ka nxitur sërish debatet për menaxhimin e mbeturinave hapësinore.
Çështja bëhet edhe më e rëndësishme në kohën kur NASA po përgatitet të ndërtojë një bazë në Hënë dhe të rikthejë astronautët në sipërfaqen e saj në kuadër të programit Artemis, duke e bërë mbrojtjen e infrastrukturës hapësinore nga mbeturinat orbitale një prioritet gjithnjë e më të madh.