ITALI ,26 prill 2026/Albania Express 2026/Në zemër të Kalabrisë, në qytetin arbëresh të San Demetrio Corone (Shën Mitër), u zhvillua një nga ngjarjet më domethënëse për identitetin dhe kulturën shqiptare jashtë kufijve: “Konventa Arbërore”, një festë e madhe kombëtare që bashkoi shqiptarët nga të gjitha trojet në një ditë të mbushur me emocion, krenari dhe vizion për të ardhmen.
Kjo konventë nuk ishte thjesht një takim kulturor, por një dëshmi e gjallë e qëndrueshmërisë së shpirtit shqiptar ndër shekuj. Përfaqësues nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut u bënë pjesë e kësaj ngjarjeje, duke u takuar me vëllezërit arbëreshë – pasardhësit e shqiptarëve që ruajtën gjuhën, zakonet dhe traditat për më shumë se pesë shekuj në tokën italiane.
Një moment historik i kësaj dite ishte inaugurimi i Teatrit Arbëresh, një hapësirë e re arti dhe kulture që do të shërbejë si vatër e gjallë e identitetit arbëror. Nën mikpritjen e kryetarit të komunës, Ernesto Madeo, ky teatër u kthye menjëherë në skenë emocionesh dhe simbol i një rilindjeje kulturore.
Delegacioni shqiptar, i kryesuar nga prefekti i Qarkut Tiranë, Shkëlqim Hajdari, solli një frymë të veçantë në këtë aktivitet. Në skenën e sapopëruruar u ngjitën artistë të njohur si Fatos Qerimi dhe Orkestra e SIGAL, të cilët, së bashku me grupe artistike nga trojet shqiptare, krijuan një spektakël të paharrueshëm që bashkoi traditën me bashkëkohoren.
Një rol të rëndësishëm në organizimin dhe promovimin e kësaj ngjarjeje luajtën edhe botuesit e gazetës “Alpet Shqiptare”, Ramiz Lushaj dhe Arbër Lushaj, të cilët kanë qenë ndër vite ura lidhëse mes Shqipërisë dhe diasporës arbëreshe.
Kulmi i kësaj konvente ishte prezantimi i një projekti madhor kulturor: nisma për kthimin në muze kombëtar të shtëpisë së lindjes së poetit të madh të Rilindjes, Jeronim De Rada. Ky projekt, i ideuar dhe i promovuar nga prefekti Hajdari, synon të ruajë dhe të përjetësojë trashëgiminë e një prej figurave më të rëndësishme të kulturës shqiptare.
Realizimi i këtij projekti kërkon një proces të gjatë dhe të kujdesshëm, që përfshin blerjen e banesës, restaurimin e saj dhe transformimin në një muze dinjitoz, i cili do të shërbejë si pikë referimi për historinë dhe identitetin kombëtar.
Për këtë qëllim, u krijua një bord i posaçëm, që përfshin figura të rëndësishme si vetë kryetari i komunës Ernesto Madeo, kryetari i Bashkisë së Struga, Mendi Qyra, botuesi Fatmir Toçi dhe filantropi Ramiz Tafili. Ky bord ka nisur menjëherë nga puna për mbledhjen e fondeve dhe për konkretizimin e kësaj nisme madhore.
Në të njëjtën kohë, është parashikuar organizimi i një simpoziumi shkencor në Tiranë, kushtuar jetës dhe veprës së Jeronim De Radës, një tjetër hap i rëndësishëm për të rikthyer në vëmendje figurat që ndërtuan themelet e ndërgjegjes kombëtare shqiptare.
“Konventa Arbërore” në Kalabri nuk ishte vetëm një aktivitet kulturor, por një mesazh i fortë bashkimi: shqiptarët, kudo që ndodhen, mbeten të lidhur nga gjuha, historia dhe identiteti i përbashkët. Në këtë tokë ku historia shqiptare ka rrënjë të thella, u dëshmua edhe një herë se kultura nuk njeh kufij dhe se trashëgimia jonë është një pasuri që duhet ruajtur, promovuar dhe përcjellë brez pas brezi.
Kjo ngjarje shënoi jo vetëm një rikthim simbolik tek rrënjët, por edhe një hap të sigurt drejt një të ardhmeje ku identiteti arbëror do të vazhdojë të jetojë dhe të frymëzojë.