Është ndarë sot nga jeta, në moshën 93-vjeçare, Klora Mirakaj Merlika, një prej dëshmitareve më të forta dhe më tronditëse të historisë së persekutimit të grave dhe familjeve shqiptare gjatë diktaturës komuniste. Me largimin e saj, Shqipëria humb jo vetëm një njeri, por një kujtesë të gjallë të një epoke të errët që vazhdon të flasë përmes rrëfimit të saj.
Jeta e Klora Mirakaj Merlikës është një kronikë e gjatë dhimbjeje dhe qëndrese. Ajo nisi të përballet me realitetin e ashpër të regjimit që në fëmijëri, kur familja e saj u godit menjëherë pas vendosjes së diktaturës. Në vitin 1945, pa asnjë të drejtë dhe pa asnjë faj të provuar, ajo u mor së bashku me familjen nga Shkodra dhe u vendos fillimisht në një shtëpi të kthyer në burg për familjet e etiketuara si “armike”.
Prej aty nisi një odise e gjatë internimesh që do të zgjaste plot 47 vite. Familja e saj u zhvendos nga një kamp në tjetrin: Berat, Kuçovë, Turan dhe më pas Tepelenë – një nga vendet më famëkeqe të vuajtjes në Shqipërinë e asaj kohe.
Kujtimet e saj për Tepelenën mbeten ndër dëshmitë më të rënda të asaj periudhe. Ajo fliste për uri ekstreme, mungesë totale higjiene dhe vdekje të përditshme, sidomos mes fëmijëve. Në rrëfimet e saj, Tepelena shfaqet si një vend ku mbijetesa ishte luftë e përditshme dhe ku, sipas saj, dhimbja kishte marrë përmasat e një tragjedie kolektive. Ajo e ka përshkruar atë realitet si një “Holokaust” shqiptar, ku njerëzit detyroheshin të mbijetonin me mbetje ushqimore dhe me shpresa gjithnjë e më të pakta.
Pas mbylljes së kampit të Tepelenës, kalvari i saj nuk përfundoi. Jeta vijoi në kampet e punës, fillimisht në Fabrikën e Tullave në Tiranë, më pas në Savër dhe në Gradishtë, ku do të kalonte rreth 32 vite të tjera të jetës së saj. Në këto kushte çnjerëzore ajo krijoi familje, u martua dhe u përpoq të ndërtonte një jetë, megjithëse në një realitet të zhveshur nga çdo dinjitet njerëzor: baraka të varfra, mungesë uji, shërbimesh dhe pune të rëndë fizike në bujqësi.
Çdo ditë ishte një sfidë mbijetese. Gratë punonin nën diellin përvëlues, hapnin kanale dhe kryenin punë të rënda bujqësore, ndërsa mungesa e ushqimit dhe kujdesit shëndetësor e bënte jetën edhe më të pamëshirshme. Në këto kushte, Klora u bë shpesh mbështetje për të tjerët, duke mësuar të ndihmonte të sëmurët dhe të jepte ndihmën e parë, në një kohë kur sistemi shëndetësor praktikisht nuk ekzistonte.
Përballë kësaj jete të ashpër, presioni i Sigurimit të Shtetit ishte i pandërprerë. Ajo nuk pranoi të bashkëpunonte, duke ruajtur qëndrimin e saj edhe përballë pasojave të rënda, përfshirë edhe privimin e së bijës nga e drejta për arsimim. Megjithatë, ajo nuk u thye. Në dëshmitë e saj, Klora theksonte se, pavarësisht gjithçkaje, kishte zgjedhur të mos gjunjëzohej para së keqes, duke mbajtur gjallë dinjitetin dhe dashurinë për familjen.
Sot, me ndarjen e saj nga jeta, mbyllet një kapitull i rëndësishëm i kujtesës historike shqiptare. Klora Mirakaj Merlika mbetet një zë i pazëvendësueshëm i së shkuarës, një dëshmi e gjallë e vuajtjes, por edhe e qëndresës njerëzore përballë një prej periudhave më të errëta të historisë së vendit.
Historia e saj nuk është vetëm historia e një gruaje. Është një kujtesë kombëtare që kërkon të mos harrohet kurrë.