Tiranë -8 prill 2026/Albania Express News/ Situata në sistemin e burgjeve në Shqipëri po merr përmasa alarmante, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi respektimin e të drejtave themelore të njeriut dhe mbi vetë funksionimin e shtetit ligjor. Aksesi i kufizuar në shërbimet mjekësore për të paraburgosurit dhe të dënuarit është shndërruar në një nga problematikat më të mprehta, ndërsa raportimet për mungesë trajtimi dhe raste vdekjesh po shtohen ndjeshëm.
-Një sistem në krizë të thellë shëndetësore-
Të dhënat tregojnë se rreth 75% e të dënuarve vuajnë nga probleme shëndetësore, një pjesë e konsiderueshme e tyre me sëmundje kronike apo të rënda që kërkojnë ndjekje të specializuar. Megjithatë, realiteti brenda institucioneve të vuajtjes së dënimit është krejt tjetër ,mungesë e theksuar e mjekëve, staf i pamjaftueshëm dhe shpeshherë pa specializimet e nevojshme.
Fenomeni i emigrimit të mjekëve shqiptarë drejt vendeve perëndimore ka goditur fort edhe sistemin e burgjeve. Vakancat në personelin mjekësor janë rritur ndjeshëm, ndërsa interesi për të punuar në këto institucione është në rënie të vazhdueshme për shkak të kushteve të vështira dhe mungesës së incentivave. Një personel me kohë të pjesshme, në shumë raste, nuk mund të garantojë shërbim cilësor dhe të vazhdueshëm.
-Mungesë medikamentesh dhe trajtimi i papërshtatshëm-
Denoncimet e familjarëve të dënuarve tregojnë për mungesa të theksuara medikamentesh, si dhe për raste kur rekomandimet e mjekëve specialistë nuk ndiqen. Të paraburgosur apo të dënuar me diagnoza komplekse shpesh mbeten pa trajtimin e nevojshëm, duke rrezikuar seriozisht jetën e tyre.
Në këtë kontekst, çdo vonesë apo mungesë trajtimi nuk është vetëm neglizhencë administrative, por mund të konsiderohet trajtim çnjerëzor dhe degradues, në kundërshtim të hapur me legjislacionin shqiptar dhe standardet ndërkombëtare.
-Rritje e rasteve të vdekjeve dhe mungesë transparence-
Shqetësuese është edhe rritja e numrit të vdekjeve në burgje. Në pak më shumë se dy muaj janë regjistruar të paktën pesë humbje jete, ndërsa autoritetet janë kritikuar për mungesë transparence mbi rrethanat e këtyre rasteve.
Çdo jetë e humbur për shkak të mungesës së trajtimit mjekësor përfaqëson jo vetëm një dështim institucional, por edhe një dramë të thellë njerëzore për familjet e viktimave.
-Mbipopullimi dhe kushtet çnjerëzore-
Me një kapacitet prej rreth 6500 vendesh në mbi 20 institucione, përfshirë një spital burgu dhe një institut për të mitur, sistemi përballet me mbipopullim dhe kushte të papërshtatshme në disa prej burgjeve. Këto faktorë e përkeqësojnë më tej situatën shëndetësore dhe e bëjnë të vështirë menaxhimin e rasteve të sëmundjeve kronike.
-Ligji ekziston, por zbatimi çalon-
Ligji Nr. 81/2020 garanton trajtim me dinjitet dhe akses në kujdes shëndetësor për çdo të paraburgosur dhe të dënuar. Ai ndalon qartë çdo formë trajtimi mizor, çnjerëzor apo degradues. Por hendeku mes ligjit dhe realitetit mbetet i thellë.
Mos ofrimi i kujdesit të nevojshëm shëndetësor, sidomos në rastet emergjente, përbën shkelje të rëndë ligjore dhe morale. Madje, sipas Kodit Penal, lejimi i vuajtjes së dhimbjeve të forta pa trajtim mund të konsiderohet vepër penale.
-Nevoja për ndërhyrje urgjente dhe reforma reale-
Ekspertët dhe organizatat e shoqërisë civile, përfshirë Komitetin Shqiptar të Helsinkit, kërkojnë më shumë transparencë, monitorim të pavarur dhe masa konkrete për përmirësimin e situatës.
Një nga alternativat e propozuara është zbatimi më i gjerë i masave lehtësuese, si vuajtja e dënimit në shtëpi për personat me sëmundje të rënda, veçanërisht për të moshuarit dhe ata me rrezik të lartë për jetën.
-Një test për shtetin e së drejtës-
Mënyra se si trajtohen të burgosurit është një tregues i drejtpërdrejtë i nivelit të demokracisë dhe humanizmit të një vendi. Të dënuarit nuk humbasin të drejtën për jetë dhe kujdes shëndetësor.
Nëse nuk merren masa të menjëhershme, sistemi i burgjeve rrezikon të kthehet në një krizë të thellë humanitare një realitet që kërkon reagim urgjent nga institucionet shtetërore dhe shoqëria në tërësi.
