A po bien malet? Alarmi i inxhinierit Fatmir Brazhda për ndryshimet në masivet e Shebenikut

LIBRAZHD  ,15 gusht 2026/Albania Express News/- A po ndryshojnë gradualisht masivet malore të Shebenikut? Pyetja ngrihet nga inxhinieri librazhdas Fatmir Brazhda, i cili përmes një materiali të detajuar dhe të argumentuar që ka publikuar në faqen e tij zyrtare në Facebook sjell në vëmendje një fenomen që, edhe pse në thelb natyror, mund të marrë përmasa më të ndjeshme në kushtet e ndryshimeve klimatike.

Gjatë lëvizjeve të tij në terrenin e Parkut Kombëtar Shebenik, Brazhda thotë se ka vënë re gjithnjë e më shpesh shkëputjen e masave shkëmbore nga shpatet e thepisura, veçanërisht në zonat me formacione gëlqerore.

Pamjet e publikuara prej tij tregojnë gurë dhe blloqe shkëmbore të shkëputura nga faqja e malit dhe të grumbulluara përgjatë shpatit. Për inxhinierin, kjo është një dukuri që meriton vëmendje dhe, mbi të gjitha, monitorim profesional për të kuptuar nëse kemi të bëjmë me një proces normal gjeomorfologjik apo me një përshpejtim të tij.

Nga proces natyror në çështje për monitorim

Shkëputja e shkëmbinjve dhe erozioni janë procese që kanë ndodhur prej mijëra vitesh në zonat malore. Shkëmbinjtë çahen, uji depërton në të çarat e tyre, temperaturat ndryshojnë dhe graviteti gradualisht ndikon në stabilitetin e masivit.

Por ajo që kërkon të vërë në diskutim Brazhda është intensiteti dhe shpeshtësia e këtyre proceseve.

Ndër faktorët që mund të ndikojnë në copëtimin dhe shkëputjen e shkëmbinjve janë depërtimi i ujit në çarje, ciklet e ngrirjes dhe shkrirjes, reshjet intensive, ndryshimet e menjëhershme të temperaturave, degradimi ose humbja e mbulesës bimore dhe veprimi i vazhdueshëm i gravitetit.

Në kushtet e një klime që po karakterizohet nga temperatura më të larta, periudha më të gjata thatësire dhe episode reshjesh intensive, këto procese mund të jenë një fushë e rëndësishme për studim shkencor.

“A po bien malet?”

Është pikërisht kjo pyetje që Brazhda e vendos në qendër të reflektimit të tij: “A po bien malet?”

Sigurisht, kjo nuk duhet kuptuar si një paralajmërim se malet po zhduken apo po humbasin në mënyrë të menjëhershme lartësinë e tyre. Por në kuptimin gjeomorfologjik, çdo shkëputje shkëmbore, rrëshqitje apo proces eroziv kontribuon në ndryshimin shumë gradual të relievit.

Prandaj, ideja e inxhinierit se edhe lartësitë dhe konfigurimi i masiveve malore mund të kenë ndryshime të vogla për shkak të degradimit dhe shkërmoqjes së materialeve shkëmbore është një argument që meriton të shqyrtohet nga ekspertët përmes matjeve dhe monitorimeve në terren.

Rrezik edhe për biodiversitetin dhe shtigjet turistike

Fenomeni nuk lidhet vetëm me pamjen e maleve. Shkëputja e vazhdueshme e materialeve shkëmbore mund të ndikojë në stabilitetin e shpateve, në strukturën e tokës, në mbulesën bimore dhe në habitatet natyrore.

Në një park kombëtar si Shebeniku, ku biodiversiteti dhe peizazhi malor janë ndër pasuritë kryesore natyrore, çdo ndryshim i rëndësishëm i strukturës së shpateve meriton vëmendje të veçantë.

Një tjetër aspekt është siguria e vizitorëve dhe turistëve. Shkëputjet e gurëve në zona pranë shtigjeve, rrugëve malore apo pikave të frekuentuara mund të krijojnë rrezik për njerëzit, veçanërisht pas reshjeve intensive, ngricave ose ndryshimeve të forta të temperaturës.

Nevojitet monitorim, jo alarmizëm

Vëzhgimi i bërë nga Fatmir Brazhda nuk duhet interpretuar si një konkluzion shkencor se ndryshimet klimatike kanë shkaktuar drejtpërdrejt një përshpejtim të shkëputjes së shkëmbinjve në Shebenik. Për ta vërtetuar këtë nevojiten studime të specializuara, matje periodike dhe krahasim i të dhënave ndër vite.

Por pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia e shqetësimit të ngritur prej tij: fenomene të tilla duhet të dokumentohen dhe monitorohen përpara se të kthehen në problem për sigurinë, mjedisin apo turizmin.

Shebeniku është një nga pasuritë më të rëndësishme natyrore të zonës së Librazhdit. Ndaj, çdo sinjal që lidhet me ndryshimin e strukturës së terrenit, erozionin apo destabilizimin e shpateve meriton të vlerësohet nga gjeologë, gjeomorfologë, inxhinierë dhe specialistë të mjedisit.

Në fund, pyetja “A po bien malet?” mund të mos ketë një përgjigje të thjeshtë. Malet nuk ndryshojnë brenda një dite, por natyra i transformon vazhdimisht. Çështja që ngrihet është nëse këto ndryshime po ndodhin me një ritëm më të shpejtë dhe nëse shenjat që po shfaqen në Shebenik janë pjesë e një procesi më të gjerë që kërkon studim dhe monitorim serioz.

LËR NJË KOMENT

Shkruani komentin
Vendosni emrin tuaj

Ndaje me miqte

Lajmet e fundit

LAJME TË NGJASHME

AF Elbasani përballë Dinamo City, statistikat zbulojnë forcën dhe dobësitë e verdhebluve, Daja kërkon më shumë efikasitet në sulm

ELBASANI , 19 nëntor 2026/Albania Express News/-Verdheblutë krijojnë volum...

Salla: Bujqësia 10% më shumë financim në 2027-ën, prioritet fermerët dhe prodhimi vendas

TIRANË , 19 nëntor 2026/Albania Express News/-Buxheti i vitit...

Tensione përpara Kryeministrisë, protestuesit përplasen me policinë

TIRANË , 19 nëntor 2026/Albania Express News/-Përplasjet mes protestuesve...