TIRANË ,04 gusht 2026/Albania Express News/-Në një analizë të detajuar të publikuar në rrjetin social Facebook, akademiku Arben Isaraj ka paraqitur vizionin e tij për mënyrën se si duhet të ndërtohet reforma e re administrativo-territoriale në Shqipëri, duke argumentuar se ndryshimet nuk duhet të kufizohen vetëm te rishikimi i kufijve apo numrit të bashkive, por duhet të shërbejnë për një reformim të plotë të qeverisjes vendore.
Sipas Isarajt, suksesi i reformës duhet të matet me aftësinë e bashkive për të ofruar shërbime publike cilësore, për të garantuar përfaqësim demokratik dhe për të qenë financiarisht të qëndrueshme, e jo thjesht me bashkimin apo ndarjen e njësive administrative.
Në postimin e tij, ai rendit një sërë parimesh që, sipas tij, duhet të udhëheqin hartimin e reformës së re territoriale.
Isaraj thekson se kufijtë administrativë duhet të përcaktohen mbi baza objektive dhe të verifikueshme, duke marrë në konsideratë jo vetëm numrin e popullsisë, por edhe sipërfaqen, karakteristikat gjeografike, infrastrukturën, lidhjet ekonomike dhe sociale, si edhe kapacitetet financiare të njësive vendore.
Ai argumenton se një model unik nuk mund të zbatohet për të gjitha bashkitë, pasi zonat urbane, rurale, malore apo bregdetare kanë nevoja dhe sfida të ndryshme. Për këtë arsye, kriteret duhet të jenë fleksibël dhe të përshtatura me realitetin e secilit territor.
Një tjetër element që Isaraj e konsideron thelbësor është afërsia e administratës me qytetarët. Sipas tij, bashkitë duhet të jenë mjaftueshëm të mëdha për të pasur kapacitete profesionale dhe financiare, por jo aq të zgjeruara sa banorët e zonave të largëta të humbasin aksesin ndaj shërbimeve publike.
Ai propozon forcimin e njësive administrative, krijimin e sporteleve të decentralizuara, zhvillimin e shërbimeve të lëvizshme dhe zgjerimin e platformave digjitale, në mënyrë që qytetarët të mos detyrohen të përshkojnë distanca të gjata për të marrë shërbimet bazë.
Në analizën e tij, Isaraj ndalet edhe te cilësia e shërbimeve publike, duke nënvizuar se reforma duhet të garantojë përmirësimin e furnizimit me ujë, menaxhimit të mbetjeve, mirëmbajtjes së rrugëve, transportit vendor, shërbimeve sociale, planifikimit urban dhe mbrojtjes civile.
Sipas tij, efikasiteti nuk mund të matet vetëm me uljen e kostove administrative, por me cilësinë dhe shpejtësinë e shërbimeve që marrin qytetarët.
Një kapitull të veçantë Isaraj ia kushton qëndrueshmërisë financiare të bashkive. Ai vlerëson se decentralizimi nuk mund të jetë funksional nëse pushteti vendor nuk pajiset me burimet financiare, personelin dhe kompetencat e nevojshme për të përmbushur detyrimet që i transferohen nga qeveria qendrore.
Po ashtu, ai kërkon që reforma territoriale të shoqërohet me një reformë të financave vendore dhe me forcimin e mekanizmave të barazimit fiskal mes bashkive.
Në postim theksohet gjithashtu rëndësia e ruajtjes së identitetit historik, kulturor dhe komunitar të zonave të ndryshme të vendit. Sipas Isarajt, bashkimi i njësive vetëm mbi baza administrative mund të dobësojë ndjenjën e përkatësisë dhe pjesëmarrjen qytetare, ndaj reforma duhet të gjejë ekuilibrin mes racionalitetit administrativ dhe respektimit të traditave lokale.
Ai shpreh shqetësimin edhe për përfaqësimin demokratik, duke paralajmëruar se bashkitë shumë të mëdha mund të përqendrojnë vendimmarrjen në qendrat urbane, ndërsa zonat rurale të mbeten pa zë. Për këtë arsye, ai propozon mekanizma të posaçëm për përfaqësimin territorial, përfshirë forcimin e njësive administrative, këshillave të fshatrave dhe zhvillimin e dëgjesave publike.
Në analizën e tij, Isaraj kërkon që procesi i reformës të jetë transparent dhe i depolitizuar. Ai thekson se konsultimi me qytetarët, pushtetin vendor, universitetet, ekspertët dhe shoqërinë civile duhet të jetë real dhe jo formal, ndërsa kufijtë territorialë nuk duhet të përcaktohen mbi baza elektorale apo partiake.
Një tjetër propozim është zgjerimi i bashkëpunimit ndërbashkiak, duke argumentuar se jo çdo problem kërkon domosdoshmërisht bashkim territorial. Sipas tij, shërbime si menaxhimi i mbetjeve, transporti rajonal, furnizimi me ujë, mbrojtja civile apo zhvillimi turistik mund të organizohen përmes bashkëpunimit mes bashkive, duke ruajtur identitetin dhe autonominë vendore.
Në përfundim, Arben Isaraj thekson se nuk ekziston një model i vetëm për organizimin territorial të Shqipërisë. Ai argumenton se çdo zgjidhje duhet të përshtatet me karakteristikat demografike, gjeografike, ekonomike dhe sociale të secilit territor.
Sipas tij, kriteri përfundimtar për suksesin e reformës nuk duhet të jetë numri i bashkive që do të krijohen, por aftësia e tyre për të ofruar shërbime më cilësore, për të përdorur me përgjegjësi fondet publike dhe për t’u garantuar qytetarëve një qeverisje vendore më të afërt, më demokratike dhe më funksionale.