Nga drita e gazetarisë në ferrin e internimit, nga humbjet e mëdha tek rikthimi me dinjitet rrëfimi i një gruaje që sfidoi kohën dhe mbeti dritë
NGA BUJAR QESJA – Mjeshtër i Madh
Ka histori që lexohen dhe harrohen. Dhe ka të tjera që të ndjekin gjatë, sepse nuk janë thjesht fjalë, por plagë të gjalla. Jeta e Kozeta Mamaqit i përket kësaj të dytës. Nuk është një rrëfim i zakonshëm. Është një udhëtim i gjatë mes dritës dhe errësirës, mes dashurisë dhe humbjes, mes qëndresës dhe dhimbjes.Kjo është historia e një gruaje që nuk u thye kurrë.
Fëmijëria në dritë – një botë që do të shembej
E lindur në një familje tiranase të kulturuar, Kozeta u rrit mes librave, muzikës dhe një edukimi të fortë shpirtëror. Babai i saj, Dashnor Mamaqi, ishte një figurë e rëndësishme intelektuale dhe politike, një njeri i dijes dhe mendimit të thellë. Nëna, Shpresa, sillte ngrohtësi dhe dritë në familje.
Fëmijëria e saj ishte e mbushur me ëndrra. Donte të bëhej mjeke. Të ndihmonte njerëzit. Por jeta e çoi drejt gazetarisë, një rrugë që do të bëhej pasion dhe mision.
Zëri që po lindte
Në auditorët e gjuhë-letërsisë, si e vetmja vajzë në kurs, Kozeta nisi të formësojë identitetin e saj. Nuk kërkoi kurrë të binte në sy me zhurmë, por me përkushtim, kulturë dhe seriozitet.Karriera nisi në gazetën “Adriatiku” në Durrës, ku u shqua për ndjeshmërinë dhe humanizmin në shkrimet e saj. Fjala për të nuk ishte thjesht profesion, por përgjegjësi.
Por pikërisht kur zëri i saj po bëhej më i fortë, jeta përgatiti heshtjen.
1975 – rënia e menjëhershme
Një datë që ndau jetën e saj më dysh: 13 tetor 1975.
Pas arrestimit të të atit, Kozeta shpallet “armike”. Pa gjyq, pa mbrojtje. Brenda një nate, gjithçka u rrëzua. Nga gazetare dhe nënë, në një të internuar.E ndarë nga jeta e saj, me dy fëmijë të vegjël në krahë, ajo u dërgua në Selenicë. Aty ku fjala nuk vlente më. Ku jeta mathej me mbijetesë.
Nga pena tek lopata
Në internim, Kozeta nisi një jetë krejt tjetër. Duart që dikur shkruanin, tani punonin tokën. Ditët ishin të gjata, të lodhshme dhe të pamëshirshme.
Por ajo nuk u ankua. Nuk u përkul.
Dalëngadalë, nga “armikja”, u kthye në një grua që respektohej në heshtje nga të gjithë. Sepse punonte, duronte dhe mbi të gjitha, mbeti njeri.
Plaga më e madhe – ndarja nga fëmijët
Asgjë nuk e lëndoi më shumë se momenti kur iu morën fëmijët.Një vendim gjykate, i ftohtë dhe i pamëshirshëm, i ndau përgjithmonë për vite të tëra. Fëmijët u larguan me forcë, mes lotësh dhe thirrjesh “mami”.
Ajo nuk mundi as t’i përqafonte.
Por edhe pa ta, nuk reshti së qeni nënë.Një violinë në mes të burgutNjë nga momentet më prekëse të jetës së saj mbetet vizita në burgun e Ballshit. Djali i vogël, Sokoli, luan violinë për gjyshin e burgosur.
Tingujt e Vivaldit mbushin një vend ku zakonisht sundon heshtja.“Ma ke shtuar jetën”, i thotë gjyshi me lot në sy.Ishte më shumë se muzikë. Ishte shpresë.Humbja e babait – plagë që nuk mbylletNë vitin 1984, babai i saj ndërron jetë në burg.Një burrë që kishte dhënë gjithçka për vendin, u nda nga jeta i akuzuar padrejtësisht. Kozeta nuk pati mundësi ta përshëndeste për herë të fundit.
Por amaneti i tij mbeti: “Mbaje kokën lart”.Dhe ajo e mbajti.
Rikthimi , një fitore e vonuar
Pas viteve të internimit, Kozeta filloi nga e para. Punoi në fasoneri, më pas si mësuese.Me rënien e regjimit, më në fund iu kthye zëri.U rikthye në Radio Tirana. Por tashmë ishte një tjetër Kozetë. Një grua e kalitur nga jeta, me një zë që mbante brenda histori.
Goditja e fundit – humbja e Sokolit
Jeta i rezervoi edhe një dhimbje të madhe: humbjen e të birit, Sokolit.
Një plagë që nuk shërohet kurrë.
Por edhe përballë kësaj, ajo gjeti forcë të vazhdojë. Të jetojë. Të kujtojë.Një grua që mbeti dritëSot, Kozeta Mamaqi është më shumë se një histori. Është simbol.Simbol i gruas që nuk u thye. I nënës që nuk reshti së dashuruari. I shpirtit që nuk u dorëzua.Ajo nuk kërkoi kurrë mëshirë. Vetëm jetoi me dinjitet.
Një jetë që nuk harrohet
Historia e saj nuk është vetëm e saj. Është e gjithë atyre që vuajtën, por nuk u dorëzuan.Sepse në fund, mbetet një e vërtetë e thjeshtë dhe e madhe:Njeriu nuk matet me atë që i merr jeta, por me atë që nuk ia merr dot.Dhe Kozeta Mamaqi mbeti… një dritë që nuk u shua kurrë.
