BOTA ,06 gusht 2026/Albania Express News/-Një “El Niño” i fuqishëm mund të godasë planetin deri në fund të vitit, duke sjellë tronditje ekonomike botërore, mot ekstrem dhe rritje të çmimeve të ushqimeve.
Një “super” El Niño mund të rrisë kostot e jetesës në mbarë botën. Ekspertët paralajmërojnë se deri në fund të vitit mund të shfaqet një nga fenomenet më të forta El Niño të regjistruara në 140 vitet e fundit. Ky fenomen natyror nuk ndikon vetëm te kushtet e motit, por mund të ketë pasoja të mëdha edhe për ekonominë globale dhe kostot e jetesës.
Dëme ekonomike prej triliona dollarësh
Sipas Christopher Callahan, ekspert i klimës, ngjarjet e mëparshme të El Niños kanë shkaktuar humbje të jashtëzakonshme ekonomike. “El Niño i viteve 1982-1983 shkaktoi mbi 4 trilionë dollarë humbje ekonomike globale, të cilat u ndjenë deri në pesë vite pas fenomenit. Ndërsa ngjarja e viteve 1997-1998 solli rreth 5.7 trilionë dollarë humbje ekonomike”, thotë ai për DW.
Çfarë është El Niño?
El Niño është një fenomen klimatik që ndodh zakonisht çdo 2 deri në 4 vjet. Ai shoqërohet me temperatura më të larta të ujërave në Oqeanin Paqësor dhe shkakton: thatësira të forta, reshje intensive, përmbytje, valë të nxehti ekstreme.
Pasojat ndihen në shumë rajone të botës, duke dëmtuar infrastrukturën, prodhimin bujqësor dhe zinxhirët e furnizimit.
Rreziku për ushqimin dhe bujqësinë
Ndryshimet klimatike të lidhura me El Niñon mund të ndikojnë drejtpërdrejt në prodhimin e ushqimeve. India po përballet me temperatura ekstreme dhe rrezikon thatësirë për shkak të ndryshimeve në ciklet e erërave. Ndërkohë, Vietnami ka paralajmëruar për valë të forta të të nxehtit, rritje të reshjeve deri në 50% dhe përmbytje masive. Këto zhvillime mund të reduktojnë prodhimin bujqësor dhe të çojnë në rritje të çmimeve të ushqimeve në tregjet ndërkombëtare.
Problemet me ujin dhe tregtinë globale
El Niño mund të ndikojë edhe në rrugët ujore strategjike. Në Panama, nivelet e ulëta të ujit kufizuan numrin e anijeve që mund të kalonin përmes Kanalit të Panamasë. Si rezultat, tregtia globale u ngadalësua dhe u shkaktuan humbje prej miliona dollarësh.
Kjo tregon se ndikimi i fenomenit nuk kufizohet vetëm te moti, por prek drejtpërdrejt ekonominë botërore dhe zinxhirët e furnizimit.
Çokollata mund të bëhet më e shtrenjtë
Pasojat e El Niños po ndihen edhe në tregun global të kakaos. Bregu i Fildishtë, prodhuesi më i madh i kakaos në botë, ka ngadalësuar shitjet dhe ka rritur çmimet për shkak të frikës se thatësira mund të dëmtojë të korrat e ardhshme.
Rezultati mund të jetë i prekshëm për konsumatorët: çmime më të larta të çokollatës në mbarë botën.
Goditje edhe për industrinë e peshkimit
Në Peru, pasojat e El Niños janë veçanërisht të dukshme në sektorin e peshkimit.
“Një nga mënyrat konkrete se si preket Peruja është mbyllja e aktivitetit të peshkimit që varet nga ujërat e pasura me lëndë ushqyese që ngjiten nga thellësitë e Oqeanit Paqësor gjatë kushteve normale”, shpjegon Callahan.
Kjo sjell pasoja të konsiderueshme ekonomike për rajonin dhe komunitetet që varen nga peshkimi.
Pasojat mund të zgjasin për vite
Sipas ekspertëve, efektet ekonomike të El Niños nuk shfaqen gjithmonë menjëherë.
Ekonomitë mund të rikuperohen përkohësisht duke rindërtuar infrastrukturën dhe duke rikthyer prodhimin bujqësor. Megjithatë, studimet tregojnë se shumë vende përballen me ngadalësim ekonomik dhe mungesë rimëkëmbjeje për 5 deri në 10 vjet pas ngjarjeve ekstreme klimatike.
Si po përgatiten qeveritë?
Shumë vende kanë nisur masa paraprake për të reduktuar pasojat. Panamaja ka përgatitur plane për racionimin e ujit, me qëllim shmangien e një bllokimi tjetër të Kanalit të Panamasë. Bangladeshi ka investuar në kërkime shkencore dhe sisteme paralajmërimi të hershëm për fatkeqësitë natyrore.
Sipas Paul Roundy, profesor në Universitetin e Albany në SHBA, këto masa kanë dhënë rezultate konkrete. “Numri i njerëzve që humbin jetën nga stuhitë është ulur ndjeshëm. Nga qindra mijëra viktima në të kaluarën, sot në shumë raste flitet vetëm për dhjetëra”, thekson ai.
El Niño mbetet një nga fenomenet klimatike më të fuqishme në botë. Përveç ndikimit në mot, ai mund të rrisë çmimet e ushqimeve, të pengojë tregtinë ndërkombëtare, të dëmtojë bujqësinë dhe të ngadalësojë rritjen ekonomike për shumë vite. Për këtë arsye, ekspertët theksojnë se përgatitja dhe investimet në sisteme paralajmëruese janë thelbësore për të zbutur pasojat e tij./ DW