TIRANË ,20 shtator 2026 /Albania Express News/-Një debat i fortë mbi ndikimin e Turqisë në jetën fetare dhe shoqërore të Shqipërisë është hapur nga teologu dhe ish-nënkryetari i Komunitetit Mysliman të Shqipërisë, Ermir Gjinishi, i cili shpreh shqetësimin për atë që e konsideron si një ndikim në rritje të Ankarasë përmes financimeve, institucioneve fetare dhe aktiviteteve të lidhura me komunitetin mysliman.
Sipas Gjinishit, ky ndikim nuk duhet parë vetëm në këndvështrimin e financimit të objekteve të kultit, por edhe përmes pasojave që, sipas tij, mund të ketë në formimin kulturor, identitar dhe politik të brezave të rinj.
“Dëmi që po shkakton Turqia në Shqipëri përmes financimeve në islam është i thellë dhe, në shumë aspekte, i parikuperueshëm”, shprehet Gjinishi, duke argumentuar se një strategji e qëndrueshme e ndikimit mund të krijojë, sipas tij, një brez me ndjesi antieuropiane dhe me një afrim të shtuar ndaj Turqisë.
Gjinishi: Po ndryshon raporti me simbolet kombëtare
Një nga shqetësimet kryesore të ngritura prej tij lidhet me raportin që, sipas Gjinishit, një pjesë e besimtarëve kanë me figurat historike dhe simbolet kombëtare shqiptare.
Ai veçon në mënyrë të posaçme figurën e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, duke pretenduar se në disa ambiente fetare është zbehur simpatia ndaj heroit kombëtar.
Sipas tij, kjo përbën një problem të rëndësishëm për identitetin kombëtar shqiptar, veçanërisht në një vend ku bashkëjetesa fetare dhe identiteti kombëtar kanë qenë historikisht elementë të rëndësishëm të shoqërisë.
“Një popull i vogël si Shqipëria, që përballë kombeve të mëdha evropiane ka vetëm pak simbole me të cilat mund të krenohet, nuk duhet të lejojë që ato të denigrohen”, shprehet Gjinishi.
“Dikur ndikimi turk fshihej, sot shfaqet hapur”
Duke iu referuar periudhës kur ka punuar në Komunitetin Mysliman të Shqipërisë, Gjinishi thotë se në të kaluarën ndikimi turk, sipas tij, tentohej të mbahej më pak i dukshëm.
“Sot ndodh e kundërta”, deklaron ai, duke pretenduar se në disa ambiente shfaqet hapur simpatia për Turqinë dhe përdorimi i simboleve turke.
Gjinishi thotë gjithashtu se personat që shprehin qëndrime kritike ndaj këtij ndikimi, sipas tij, përballen me etiketime të ndryshme, duke përmendur si shembuj cilësimet “grekë”, “serbë” apo “të shitur”.
“Mini-xhihad” – një term i përdorur nga Gjinishi
Në pjesën më të fortë të deklarimit të tij, ish-nënkryetari i KMSH-së e përshkruan këtë fenomen me termin “mini-xhihad”, duke argumentuar se ai, sipas tij, mbështetet financiarisht nga Turqia.
Gjinishi sqaron se e përdor termin “mini” për shkak të asaj që e konsideron si mungesë të një shumice numerike të këtij fenomeni, por shpreh shqetësimin për zhvillimet e ardhshme.
“Çfarë ndodh nesër, kur shqiptarët e besimeve të tjera apo laikët ndihen të kërcënuar nga ky realitet?”, pyet ai, duke paralajmëruar për mundësinë e tensioneve sociale.
Marrëdhëniet Shqipëri–Turqi në fushën fetare
Ndikimi dhe bashkëpunimi turk në fushën fetare në Shqipëri nuk është një zhvillim i ri. Komuniteti Mysliman i Shqipërisë ka dokumentuar publikisht prej vitesh marrëdhëniet me institucionet fetare turke, përfshirë Diyanetin dhe fondacione të lidhura me të. Në vitin 2013, KMSH deklaronte se një delegacion i saj kishte zhvilluar takime në Ankara me drejtues të Diyanetit, Vakfit të Diyanetit dhe TIKA-s, ndërsa pala turke kishte shprehur gatishmërinë për vijimin e mbështetjes ndaj KMSH-së dhe myslimanëve shqiptarë.
Një nga shembujt më të dukshëm të këtij bashkëpunimi është Xhamia e Namazgjasë në Tiranë, ndërtimi i së cilës u mbështet nga Turqia. Në ceremoninë e hapjes, qeveria shqiptare dhe Presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan e cilësuan projektin si pjesë të marrëdhënieve dhe lidhjeve mes dy vendeve.
Ndërkohë, edhe sot institucionet islame turke vijojnë aktivitete humanitare dhe fetare në Shqipëri. Fondacioni i Diyanetit të Turqisë e përfshinte Shqipërinë në vitin 2026 në programin e shpërndarjes së Kur’anit dhe ndihmave të Kurbanit.
Debati për ndikimin dhe identitetin
Deklaratat e Ermir Gjinishit hapin një debat më të gjerë mbi kufirin mes bashkëpunimit fetar e kulturor ndërkombëtar dhe ndikimit të huaj në shoqërinë shqiptare.
Nga njëra anë, bashkëpunimi Shqipëri–Turqi në fushën fetare, kulturore dhe humanitare është i dokumentuar publikisht. Nga ana tjetër, pretendimi se ky bashkëpunim po prodhon një orientim antieuropian apo një kërcënim për bashkëjetesën fetare është një vlerësim i Gjinishit dhe kërkon prova të veçanta për t’u trajtuar si përfundim faktik.
Vetë KMSH ka deklaruar publikisht se veprimtaria e saj zhvillohet në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Shqipërisë dhe se edukimi fetar synon të ndërthuret me traditën shqiptare.
Në këtë kuadër, pyetja që ngrihet është nëse financimet dhe bashkëpunimet ndërkombëtare në fushën fetare duhet të shoqërohen me më shumë transparencë dhe kontroll publik, në mënyrë që bashkëpunimi ndërkombëtar të mos perceptohet si instrument ndikimi politik apo identitar.
Për Gjinishin, përgjigjja është e qartë: ndikimi i huaj në çdo sferë të shoqërisë shqiptare duhet parë me kujdes të veçantë, sidomos në një periudhë kur Shqipëria synon integrimin e plotë në Bashkimin Evropian.
Deklaratat e tij, ndërkohë, mbeten pjesë e një debati publik që prek fenë, identitetin kombëtar, marrëdhëniet Shqipëri–Turqi dhe orientimin europian të vendit.