Nga Ymer Hysa
TIRANË ,18 gusht 2026/Albania Express News/-Përveç punës sime kryesore profesionale, të ushtruar për rreth 40 vjet si mjek veteriner, kam pasur edhe një tjetër profesion të ëndërruar dhe të realizuar: gazetarinë. Shpesh jam përpjekur t’i harmonizoj këto dy fusha, veçanërisht aty ku ato ndërthuren natyrshëm, si në rastin e agroturizmit shqiptar, i cili vitet e fundit është kthyer në një nga temat më të diskutuara dhe në një trend gjithnjë e më të rëndësishëm për zhvillimin rural.
Gjatë viteve kam shkruar dhe publikuar në media e rrjete sociale për modele të suksesshme të agroturizmit në Razëm, Theth, Bogë, Tropojë, Mat, Fishtë – ku ndodhet “Mrizi i Zanave” – në Sarisalltik të Krujës, Qafështamë, “Ukafarm” në Laknas, si edhe në Kuç, Shelegur, Voskopojë, Boboshticë, Gjorem, Skuraj të Kurbinit, Katundin e Vjetër dhe Perlat në Mirditë, e në shumë zona të tjera të Shqipërisë, nga veriu në jug.
Por krahas bukurisë së këtyre destinacioneve dhe suksesit të strukturave agroturistike, lind një pyetje e rëndësishme: A është blegtoria shqiptare në gjendje të përballojë kërkesën në rritje për mish, qumësht dhe produkte tradicionale?
Sipas konceptit të zhvillimit të agroturizmit, fermat blegtorale dhe mbarështimi i kafshëve e shpendëve janë pjesë e rëndësishme e këtij modeli ekonomik. Por vetëm prodhimi i fermave agroturistike nuk është i mjaftueshëm për të përmbushur të gjithë kërkesën.
Në praktikë, nevojat plotësohen përmes tri burimeve kryesore: prodhimit të vetë fermës, kontratave me fermerët vendas dhe furnizimit nga importi.
Klienti, sidomos ai që ka krijuar një lidhje me kuzhinën tradicionale shqiptare, shpesh është në gjendje ta dallojë cilësinë dhe origjinën e produktit. Mund të jetë një kuzhinier shumë i mirë dhe ta përgatisë ushqimin në mënyrë perfekte, por origjina dhe cilësia e lëndës së parë mbeten thelbësore.
Blegtoria shqiptare përballë një sfide të madhe
Një nga shqetësimet më të mëdha është tkurrja e vazhdueshme e blegtorisë shqiptare. Gjatë dekadës së fundit, numri i krerëve ka pësuar një rënie të ndjeshme, ndërsa shumë zona rurale që dikur njiheshin për mbarështimin e bagëtive të imta janë braktisur.
Në shumë fshatra kanë mbetur kryesisht familje të moshuara, të cilat nuk kanë më mundësinë fizike për të mbajtur bagëti. Edhe familjet me të rinj përballen me një tjetër realitet: dëshira për një mënyrë jetese më urbane ka bërë që blegtoria të mos jetë më një aktivitet tërheqës për shumë prej tyre.
Në këto kushte, rritja e shpejtë e agroturizmit mund të kthehet njëkohësisht në mundësi dhe në sfidë.
Agroturizmi mund të jetë një motor për blegtorinë
Për mendimin tim, agroturizmi ndikon drejtpërdrejt në zhvillimin e blegtorisë shqiptare dhe ky ndikim duhet të jetë sa më pozitiv.
Së pari, agroturizmi rrit ndjeshëm kërkesën për produkte blegtorale: mish, qumësht, djathë, kos, gjalpë, gjizë dhe produkte të tjera tradicionale.
Së dyti, ai krijon një treg më të qëndrueshëm për fermerët vendas. Në vend që fermeri të jetë i detyruar të shesë produktin në tregje të pasigurta, strukturat agroturistike mund të lidhin kontrata të drejtpërdrejta me fermat dhe të krijojnë marrëdhënie të qëndrueshme furnizimi.
Përfitimi nuk është vetëm ekonomik. Agroturizmi nxit edhe përmirësimin e cilësisë së produkteve, standardeve të higjienës, kushteve të fermave dhe mënyrës së përpunimit të produkteve blegtorale.
Mbi të gjitha, ai rrit të ardhurat e familjeve rurale duke kombinuar blegtorinë me aktivitetet turistike.
Një tjetër ndikim pozitiv lidhet me ruajtjen e racave autoktone dhe traditave shqiptare. Produktet tradicionale, mënyrat e përpunimit dhe gatimet karakteristike mund të kthehen në një pjesë të rëndësishme të ofertës turistike.
Në të njëjtën kohë, zhvillimi i agroturizmit krijon vende pune dhe mund të ndihmojë në frenimin e largimit të popullsisë nga zonat rurale.
Por rritja e kërkesës nuk mjafton
Ndikimi i agroturizmit nuk është domosdoshmërisht pozitiv në çdo rrethanë. Nëse rritja e kërkesës nuk shoqërohet me investime në prodhim, mund të krijohen probleme të tjera.
Rritja e kostove, presioni mbi burimet natyrore dhe përpjekjet për të shtuar prodhimin pa respektuar standardet e nevojshme mund të ndikojnë negativisht në cilësinë e produkteve.
Agroturizmi dhe blegtoria duhet të zhvillohen paralelisht.
Blegtoria furnizon agroturizmin me produkte autentike, ndërsa agroturizmi i krijon blegtorisë një treg më të sigurt dhe më fitimprurës.
Kjo është një marrëdhënie që mund të sjellë përfitime për fermerin, sipërmarrësin agroturistik, turistin dhe, në fund të fundit, ekonominë rurale shqiptare.
Rreziku i “kafesë së fshatit”
Megjithatë, jemi ende larg një konkluzioni përfundimtar.
Rritja me ritme të shpejta e strukturave agroturistike, pa u analizuar paraprakisht kapaciteti real i vendit për të prodhuar dhe furnizuar këto struktura, mund të krijojë një paradoks: ndërtojmë gjithnjë e më shumë agroturizme, por nuk kemi prodhim të mjaftueshëm vendas për t’i furnizuar.
Nëse kjo tendencë vazhdon, ekziston rreziku që disa prej këtyre strukturave, në vend që të jenë modele të mirëfillta të agroturizmit, të përfundojnë thjesht si “kafe fshati”, ku pjesa agrare dhe prodhuese mbetet vetëm në emër.
Pikërisht për këtë arsye, është urgjente ndërhyrja me politika të qarta ekonomike për mbështetjen e fermerëve në zonat rurale.
Nevojiten subvencione, grante dhe kredi të buta, të orientuara drejt rritjes reale të prodhimit blegtoral. Politikat e subvencionimit duhet të synojnë jo vetëm numrin e përfituesve, por mbi të gjitha efektivitetin e mbështetjes.
Do të ishte më e dobishme të ulet numri i krerëve që subvencionohen në mënyrë të shpërndarë dhe të rritet mbështetja për çdo krerë të mbajtur në ferma që plotësojnë kriteret, duke nxitur kështu ferma më të qëndrueshme, produktive dhe konkurruese.
Një lidhje që duhet mbrojtur
Agroturizmi nuk mund të ketë një të ardhme të qëndrueshme pa një blegtori të fortë shqiptare. Po kështu, edhe blegtoria ka nevojë për tregje të reja, të sigurta dhe më fitimprurëse.
Prandaj, sfida e së ardhmes nuk është thjesht të ndërtojmë më shumë struktura agroturistike. Sfida është të krijojmë një zinxhir të plotë ekonomik, ku fermeri prodhon, agroturizmi përpunon dhe ofron, ndërsa turisti konsumon një produkt autentik shqiptar.
Nëse arrijmë ta ndërtojmë këtë hallkë të lidhur mes bujqësisë, blegtorisë dhe turizmit, agroturizmi mund të bëhet një nga instrumentet më të rëndësishme për rigjallërimin e fshatit shqiptar.
Në të kundërt, nëse kërkesa rritet shumë më shpejt se prodhimi vendas, do të rritet varësia nga importi dhe do të humbasim një nga elementët më të rëndësishëm që kërkon turisti: produktin autentik shqiptar, të prodhuar në tokën dhe fermën shqiptare.