TIRANË ,17 qershor 2026/Albania Express News/ Sociologu dhe akademiku i njohur shqiptar, Artan Fuga, ka publikuar një paketë prej 50 propozimesh për reformimin e administratës publike në Shqipëri, duke hedhur në debat një sërë idesh që synojnë rritjen e profesionalizmit, depolitizimin e institucioneve dhe forcimin e transparencës në shërbimin ndaj qytetarëve.
Në një postim të gjatë publik, profesori Fuga argumenton se administrata publike duhet të shkëputet nga ndikimet politike dhe të funksionojë mbi bazën e meritës, kompetencës profesionale dhe përgjegjshmërisë ligjore. Sipas tij, emërimet dhe largimet nga puna nuk duhet të varen nga drejtuesit politikë, por nga procedura të qarta ligjore dhe konkurse publike transparente.
Një ndër propozimet më të spikatura lidhet me heqjen e privilegjeve për deputetët dhe funksionarët e lartë publikë, veçanërisht në trajtimin financiar dhe pensionet, me argumentin se barazia para ligjit dhe para shtetit duhet të jetë e njëjtë për të gjithë qytetarët.
Në paketën e reformës propozohet gjithashtu që ministrat të mos mbajnë njëkohësisht mandatin e deputetit, duke synuar forcimin e ndarjes së pushteteve dhe rritjen e kontrollit parlamentar mbi qeverisjen. Fuga kërkon që çdo ministër të kalojë një proces votëbesimi pas dy vitesh në detyrë, duke iu nënshtruar vlerësimit të Kuvendit dhe komisioneve parlamentare.
Një tjetër shtyllë e rëndësishme e propozimeve është depolitizimi i administratës. Sipas tij, nëpunësit publikë që gëzojnë statusin e shërbimit civil nuk duhet të jenë anëtarë të partive politike dhe as të kenë mbajtur poste drejtuese në to. Gjithashtu, punonjësit e administratës, policisë apo strukturave të tjera shtetërore nuk duhet të marrin pjesë në aktivitete elektorale gjatë orarit të punës.
Profesori propozon forcimin e statusit të nëpunësit publik, duke garantuar mbrojtje më të madhe nga largimet arbitrare. Sipas modelit të sugjeruar, largimi nga puna do të mund të bëhej vetëm për shkelje të rënda profesionale dhe, në raste të caktuara, pas një vendimi gjyqësor të formës së prerë.
Paketa përfshin gjithashtu masa të forta kundër nepotizmit dhe konfliktit të interesit. Ndër të tjera, propozohet që në të njëjtin institucion të mos punojnë bashkëshortë, prindër e fëmijë apo të afërm të ngushtë, ndërsa çdo emërim familjar nga drejtuesit e institucioneve të konsiderohet i papranueshëm.
Një pjesë e rëndësishme e reformës lidhet me transparencën dhe llogaridhënien. Fuga kërkon që çdo institucion publik të publikojë çdo vit raportet e performancës, të modernizojë zyrat e ankesave dhe të vendosë online dokumentacionin jo sekret, duke e bërë atë të aksesueshëm për qytetarët sipas parimit të transparencës së plotë.
Në aspektin e karrierës profesionale, propozimet parashikojnë një sistem të bazuar në meritokraci, ku ngritjet në detyrë të jenë graduale, të mbështetura në vlerësime periodike dhe në certifikimin e vazhdueshëm të aftësive profesionale. Sipas tij, çdo nëpunës duhet të kalojë procese të rregullta trajnimi dhe rivlerësimi për të garantuar standarde të larta në administratë.
Paketa prek edhe çështje të etikës, pagesës sipas performancës, dixhitalizimit të shërbimeve, aksesit për personat me aftësi të kufizuara, kufizimit të përdorimit të mjeteve zyrtare dhe forcimit të përgjegjësisë financiare për drejtuesit që shkaktojnë dëme ekonomike ndaj institucioneve publike.
Me këto 50 propozime, Artan Fuga synon të hapë një debat të gjerë mbi të ardhmen e administratës shqiptare, duke argumentuar se një shtet modern nuk mund të funksionojë pa një administratë profesionale, të depolitizuar, transparente dhe në shërbim të interesit publik.