FRASHËR-PËRMET ,26 maj 2026/Albania Express News /Në fshatin historik Frashër të Përmetit, në Jug të Shqipërisë, u zhvillua një veprimtari tjetër e rëndësishme përkujtimore me rastin e 180-vjetorit të lindjes së rilindasit të madh Naim Frashëri. Aktiviteti u mbajt paraditen e kësaj fillim jave në oborrin e shtëpisë muze të familjes Frashëri, në një atmosferë solemne ku historia, kultura dhe kujtesa kombëtare u ndërthurën në mënyrë të veçantë.
Veprimtaria u zhvillua nën kujdesin e lartë të Kryegjyshit Botëror të Kryegjyshatës Botërore Bektashiane, Shenjtërisë së Tij Haxhi Dede Baba Edmond Brahimaj, në bashkëpunim me Bashkinë Përmet dhe shoqatën kulturore atdhetare mbarëkombëtare “Vëllezërit Frashëri”.
Në këtë aktivitet morën pjesë dhjetra banorë të zonës dhe nga diaspora shqiptare , përfaqësues të institucioneve vendore dhe fetare, mes tyre Kryegjyshi Botëror, kryetarja e Bashkisë Përmet zj. Alma Hoxha, si dhe kryetari i shoqatës kulturore atdhetare mbarëkombëtare “Vëllezërit Frashëri” ,Tomorr Kotorri. Në fjalët përshëndetëse u theksua rëndësia e veprës së Frashërllinjve në formësimin e identitetit kombëtar shqiptar dhe roli i tyre historik në Rilindjen Kombëtare.
Programi kulturor dhe homazhet për Naim Frashërin
Gjatë aktivitetit u zhvillua një program i pasur kulturor e artistik. U interpretuan këngë patriotike që evokuan historinë e rezistencës dhe dashurisë për atdheun, ndërsa nxënës të shkollave lokale recituan poezi të Naim Frashëri, duke sjellë emocione të forta tek të pranishmit.
Më pas, pjesëmarrësit vizituan shtëpinë muze të familjes Frashëri, një nga simbolet më të rëndësishme të trashëgimisë kulturore shqiptare, dhe më tej vijuan homazhet në Teqenë e Frashërit, një vend me rëndësi të veçantë shpirtërore dhe historike.
Rrënjët shpirtërore dhe bektashizmi në Frashër
Rrënjët shpirtërore të familjes Frashëri janë thellësisht të lidhura me bektashizmin, një traditë fetare dhe filozofike që ndikoi fuqishëm në formimin e mendimit dhe veprës së tre vëllezërve të mëdhenj: Abdyl, Naim dhe Sami Frashëri. Kjo frymë shpirtërore ndikoi jo vetëm në jetën e tyre personale, por edhe në vizionin e tyre politik dhe kulturor për kombin shqiptar.
Teqeja e Frashërit ka shërbyer historikisht si një qendër shpirtërore dhe arsimore, ku në periudha të errëta për gjuhën shqipe, ajo u shndërrua në një “shkollë të heshtur” të gjuhës amtare. Në një kohë kur përdorimi i shqipes ishte i ndaluar nga administrata osmane, pikërisht në këtë mjedis tre vëllezërit Frashëri mësuan të lexonin dhe shkruanin shqip, duke hedhur themelet e një ndërgjegjeje kombëtare që do të ndryshonte historinë e vendit.
Një qendër e qëndresës dhe kulturës kombëtare
Teqeja e Frashërit, e cila ka mbijetuar përmes periudhave të vështira historike si luftërat ballkanike dhe periudha e komunizmit, përfaqëson sot një simbol të bashkëjetesës mes besimit dhe identitetit kombëtar. Ajo dëshmon se si feja dhe atdhetaria kanë bashkëjetuar në mënyrë harmonike në historinë shqiptare.
Në këtë zonë ndodhet edhe shtëpia e vëllezërve Frashëri, e shpallur Monument Kulture i Kategorisë I, e cila përfaqëson një nga trashëgimitë më të çmuara të kombit shqiptar. Po ashtu, Muzeu i Vëllezërve Frashëri është ngritur mbi themelet e shtëpisë së vjetër të familjes, e shkatërruar në vitin 1892 dhe më pas rindërtuar si muze në vitin 1974. Me dhjetë dhoma ekspozimi, ky muze përfaqëson një pasuri të rrallë historike, artistike dhe shkencore.
Frashëri i Përmetit , djepi i Rilindjes Kombëtare
Fshati Frashër, i dokumentuar për herë të parë në regjistrat osmanë të viteve 1431–1432 si një vendbanim i vogël me vetëm 12 shtëpi, u shndërrua ndër shekuj në një qendër të rëndësishme historike dhe kulturore. Në mesin e shekullit XIX ai arriti rreth 150 shtëpi, ndërsa në fillim të shekullit XX numëronte mbi 550 shtëpi dhe rreth 1500 banorë.
Në këtë fshat u zhvilluan kuvende të rëndësishme kombëtare, përfshirë ato të viteve 1878 dhe 1880, të cilat luajtën rol vendimtar në organizimin e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Frashëri u bë një vatër e rëndësishme atdhetare, ku u formësua mendimi politik dhe kulturor i një epoke të tërë.
I vendosur në një peizazh malor të mrekullueshëm, mes maleve të pyllëzuara dhe luginave të thella pranë rrjedhës së lumit Vjosa, Frashëri përfaqëson jo vetëm një vend historik, por edhe një hapësirë natyrore të rrallë në jug të Shqipërisë.
Trashëgimia dhe identiteti kombëtar
Frashërllinjtë përbëjnë një nga trungjet më të rëndësishme patriotike shqiptare, me kontribute të jashtëzakonshme në formimin e gjuhës së shkruar shqipe, kulturës dhe identitetit kombëtar. Figura si Abdyl, Naim dhe Sami Frashëri lanë gjurmë të pashlyeshme në historinë shqiptare dhe më gjerë, duke u bërë simbole të dijes, atdhedashurisë dhe përparimit kulturor.
Sot, Frashëri mbetet një simbol i gjallë i kujtesës historike shqiptare, ku bashkohen besimi, kultura dhe historia në një unitet të pandarë.
Veprimtaria përkujtimore në Frashër, në nder të 180-vjetorit të lindjes së Naim Frashëri, nuk ishte vetëm një ceremoni, por edhe një rikthim tek rrënjët e identitetit kombëtar. Ajo solli në vëmendje rëndësinë e trashëgimisë kulturore, shpirtërore dhe historike të Frashërit, duke e vendosur atë edhe një herë në qendër të kujtesës kombëtare shqiptare.
Në vijim të kësaj veprimtarie përkujtimore dhe atmosferës së gjallë që mbizotëroi në Frashër, u shpreh edhe një ndjenjë e fortë shprese për të ardhmen e këtij vendi historik. U theksua se në Frashër mund të rilindë sërish qytetërimi, duke i dhënë jetë të re jo vetëm kujtesës historike, por edhe zhvillimit të zonës. Banorë dhe përfaqësues të pranishëm vunë në dukje se janë shtuar ndjeshëm shpresat për realizimin e një projekti jetik për zonën ,ndërtimin e rrugës që lidh qytetin e Përmetit me Frashërin. Sipas pritshmërive, fundi i kësaj pranvere mund të sjellë lajmin e shumëpritur se kjo ëndërr e kahershme e komunitetit dhe e gjithë trashëgimisë kulturore të zonës mund të kthehet më në fund në realitet.
