TIRANË , 05 shtator 2026/Albania Express News/-Në historinë e Shqipërisë së pavarur, krahas figurave politike, patriotike dhe intelektuale, një vend të rëndësishëm zënë edhe hoxhallarët dhe personalitetet myslimane që u angazhuan në jetën publike të vendit, duke dhënë kontribut në arsim, administratë, politikë dhe në konsolidimin e institucioneve të shtetit shqiptar.
Në vitet e para pas shpalljes së Pavarësisë, një sërë klerikësh myslimanë u përfshinë në jetën kombëtare dhe institucionale, duke marrë përsipër edhe detyra të rëndësishme publike. Mes tyre përmenden:
Hafiz Xhemal Naipi – një nga figurat e rëndësishme të jetës politike dhe institucionale shqiptare, i cili shërbeu si kryetar i Parlamentit të parë shqiptar.
Qemal Bej Karaosmani – patriot dhe veprimtar i çështjes kombëtare, një prej firmëtarëve të Aktit të Pavarësisë së Shqipërisë.
Hafiz Muharrem Mullai – figurë e njohur e klerit mysliman, i cili shërbeu si Myfti i Tiranës dhe ishte i angazhuar në jetën fetare e shoqërore të kryeqytetit.
Hafiz Ali Efendi Derhemi – personalitet i komunitetit mysliman dhe drejtues vendor, i cili shërbeu si kryetar i Bashkisë së Tiranës gjatë viteve 1923–1924.
Hafiz Ali Korça – një prej figurave të njohura të arsimit dhe kulturës shqiptare. Ai u angazhua në zhvillimin e arsimit dhe mbajti detyra të ndryshme në disa qytete, duke kontribuar edhe në nivel kombëtar.
Hafiz Ali Podgorica – figurë e komunitetit mysliman dhe e administrimit vendor, i njohur ndër të tjera si kryebashkiaku i parë i Durrësit.
Roli i këtyre personaliteteve dëshmon se kontributi i hoxhallarëve në Shqipërinë e fillimshekullit XX nuk u kufizua vetëm në sferën fetare. Një pjesë e tyre u angazhuan drejtpërdrejt në çështjet kombëtare, arsimin, administratën publike, politikën dhe ndërtimin e institucioneve të shtetit të ri shqiptar.
Përfshirja e tyre në jetën publike pasqyron edhe një periudhë të rëndësishme të historisë së Shqipërisë, kur institucionet e shtetit të pavarur po krijoheshin dhe konsolidoheshin, ndërsa intelektualët dhe përfaqësuesit e komuniteteve të ndryshme luanin rol në formësimin e jetës kombëtare.