ELBASAN, 23 shtator 2026 /Albania Express News/- Në mjediset e lulishtes para hyrjes së Muzeut Etnografik të Elbasanit u zhvillua një mbrëmje letrare kushtuar kujtesës, historisë dhe trashëgimisë kulturore të qytetit, në kuadër të promovimit të librit “Gjurmë kohe” të autorit Ingrid Zaimi.
Veprimtaria u organizua nga Biblioteka Publike “Qemal Baholli”, duke sjellë në vëmendje një vepër që përmes kujtimeve personale dhe rrëfimeve familjare dokumenton pjesë të rëndësishme të jetës së Elbasanit të dikurshëm.
Në këtë takim morën pjesë dashamirës të librit, përfaqësues të bibliotekës, miq dhe njohës të historisë e traditave elbasanase, të cilët e vlerësuan botimin si një kontribut të veçantë në ruajtjen e kujtesës lokale.
Në fjalën e hapjes, drejtoresha e Bibliotekës Publike “Qemal Baholli”, Elisa Janku, e cilësoi librin jo thjesht si një përmbledhje kujtimesh, por si një akt dashurie për qytetin.
“Ky libër nuk është vetëm një përmbledhje kujtimesh. Është një akt dashurie për Elbasanin. Është zëri i një brezi që nuk do të harrohet, është fotografia e rrugicave me kalldrëm, e oborreve me jaseminë, e njerëzve që na rritën”, u shpreh Janku.
Sipas saj, në një kohë kur gjithçka ndryshon me shpejtësi, libri i Ingrid Zaimit i fton lexuesit të ndalen dhe të reflektojnë mbi rrënjët e tyre dhe mbi pyetjen themelore: nga vijmë?
Drejtoresha e bibliotekës nënvizoi gjithashtu misionin e institucionit për të ruajtur kujtesën dhe trashëgiminë përmes librit.
“Çdo libër që futet në raftet tona është një gjurmë që nuk shuhet. Dhe sot, me ‘Gjurmë kohe’, koleksioni ynë i kujtesës lokale pasurohet me një vlerë të çmuar”, tha ajo, duke e falënderuar autorin për këtë kontribut ndaj qytetit.
Ingrid Zaimi: Ky libër është kujtesë dhe rrëfim familjar
Në fjalën e tij, autori Ingrid Zaimi falënderoi të gjithë të pranishmit dhe sqaroi se “Gjurmë kohe” nuk është një studim shkencor, tezë, ese apo përshkrim letrar në kuptimin klasik.
Libri, sipas autorit, është ndërtuar mbi kujtime dhe tregime familjare, të cilat sjellin përpara lexuesit një botë të Elbasanit të së kaluarës.
Në rrëfimet e tij zënë vend shtëpia e familjes Zaimi, rruga pranë saj, kopshti, fusha, hajati, soba, shpia e zjarrit, buharët, Xhamia e Gurabardhës, por edhe shtëpitë karakteristike elbasanase, vende, personazhe dhe ngjarje që lidhen me jetën e qytetit.
Një element i veçantë i librit është edhe fjalorthi shpjegues, i cili shoqëron rrëfimet dhe ndihmon lexuesin të kuptojë fjalë, terma dhe shprehje të përdorura tradicionalisht nga elbasanasit.
Përmes këtij kombinimi mes kujtesës personale, përshkrimit të mjedisit dhe shpjegimit të gjuhës së përdorur në jetën e përditshme, libri shndërrohet në një dëshmi për një mënyrë jetese që gradualisht po largohet nga përditshmëria.
Beneta Dhima: Ingrid Zaimi, “mesazher i kronikës elbasanase”
Një vlerësim të veçantë për librin dhe autorin përcolli edhe Beneta Dhima, klasifikatore pranë Bibliotekës Publike “Qemal Baholli”, e cila e cilësoi Ingrid Zaimin si një “mesazher të kronikës elbasanase”.
Dhima tregoi se kontakti i saj i parë me krijimtarinë e autorit kishte nisur një vit më parë, kur kishte hasur shkrimet e tij në fondin e bibliotekës.
Ajo vlerësoi gjuhën e rrjedhshme dhe përshkrimet e detajuara të autorit, të cilat, sipas saj, e bëjnë lexuesin pjesë të ngjarjeve dhe historisë së rrëfyer.
Dhima solli në vëmendje edhe krijimet e mëparshme të Zaimit, përfshirë disa vepra në gjuhën italiane dhe prozat e shkurtra “Zhgënjime” dhe “Sikur”, duke theksuar se “Gjurmë kohe” e konsolidoi tek ajo bindjen për vlerën e autorit si krijues dhe dokumentues të trashëgimisë së qytetit.
Sipas saj, gjatë leximit dhe rileximit të librit, ajo kishte kërkuar të kuptonte më mirë vërtetësinë e fakteve, ngjarjeve, objekteve, toponimeve dhe personazheve reale të përmendura në të.
“Krijimet e profesor Ingridit, edhe pse të thjeshta në dukje, mund të konsiderohen si një kronikë e gjallë e përshkrimit të Elbasanit të mesit të shekullit të kaluar”, u shpreh Dhima.
Ajo vlerësoi veçanërisht mënyrën se si autori ka përshkruar shtëpinë tipike elbasanase, duke e konsideruar kujtesën e tij si një pasuri dokumentare për qytetin.
Sipas Dhimës, rrëfimet për rrugën, shtëpinë, kopshtin, objektet dhe jetën e përditshme krijojnë një panoramë të gjallë të një Elbasani që tashmë i përket së kaluarës, por që mbetet pjesë e identitetit të qytetit.
“Neve njerëz të tillë na duhen, sepse janë shkëndija dhe margaritarë të së kaluarës jo të largët, e cila po harrohet me apo pa dashje”, tha ajo.
Një libër që lidh brezat
Një tjetër dimension i rëndësishëm i “Gjurmë kohe” është lidhja që libri krijon mes brezave.
Rrëfimet e Ingrid Zaimit rikthejnë në vëmendje zakone, mënyra jetese, hapësira urbane, objekte dhe shprehje që për brezat e rinj mund të duken të largëta, ndërsa për të moshuarit përbëjnë pjesë të kujtesës së tyre personale.
Beneta Dhima theksoi se libri mund të jetë një mënyrë për t’ua afruar Elbasanin edhe atyre që janë larguar nga qyteti, por që vazhdojnë ta mbajnë atë pjesë të identitetit të tyre.
Në këtë kuptim, “Gjurmë kohe” nuk i drejtohet vetëm lexuesit elbasanas, por edhe brezave të rinj dhe komunitetit të elbasanasve që jetojnë jashtë qytetit apo jashtë Shqipërisë.
Nga fëmijëria në bibliotekë te fondi i bibliotekës
Një nga momentet më të veçanta të fjalës së Beneta Dhimës ishte rrëfimi për marrëdhënien e gjatë të Ingrid Zaimit me Bibliotekën “Qemal Baholli”.
Ajo solli në vëmendje faktin se autori, që në fëmijëri, kishte ardhur në bibliotekë për të luajtur me shokët, ndërsa më vonë e kishte përdorur këtë institucion si një hapësirë për të lexuar dhe formuar botëkuptimin e tij.
Sot, pas shumë vitesh, rrugëtimi i tij kthehet sërish te biblioteka, por në një tjetër formë: Ingrid Zaimi tashmë është pjesë e fondit të saj përmes krijimtarisë së vet.
Kjo e bën edhe më simbolike marrëdhënien mes autorit, librit dhe institucionit që ruan kujtesën e shkruar të qytetit.
Promovimi i “Gjurmë kohe” u shndërrua kështu në një mbrëmje ku libri u trajtua jo vetëm si vepër e një autori, por si një dokument i kujtesës kolektive, një dëshmi e një Elbasani që ndryshon dhe një përpjekje për të ruajtur atë që koha rrezikon ta fshijë.
Mesazhi që përcolli veprimtaria lidhet ngushtë me misionin e bibliotekave dhe të njerëzve që shkruajnë: për sa kohë do të ketë njerëz që rrëfejnë, do të ketë biblioteka që ruajnë, konservojnë dhe promovojnë kujtesën.
“Gjurmë kohe” mbetet, në këtë këndvështrim, një ftesë për të njohur Elbasanin përmes kujtimeve të njerëzve të tij dhe për t’u kthyer te gjurmët e një qyteti që vazhdon të jetojë në kujtesën e brezave.
