GRAMSH ,16 gusht 2026/Albania Express News/-Një tingull i rrallë dhe i lashtë shqiptar po udhëton përtej kufijve të vendit, duke u bërë pjesë e kolonës zanore të filmit të shumëpritur “The Odyssey”, me regji të Christopher Nolan dhe muzikë të kompozitorit të njohur Ludwig Göransson.
Lajmi është bërë publik përmes një postimi të deputetit socialist të Qarkut Elbasan, Ermal Elezi, i cili ka ndarë me publikun një detaj të veçantë që lidh traditën muzikore të Gramshit me një prej projekteve më të mëdha kinematografike ndërkombëtare.
Në qendër të këtij rrëfimi qëndrojnë Fyjet e Gramshit, një instrument dhe traditë muzikore e trashëguar ndër breza, tingulli i së cilës ka lindur dhe është ruajtur ndër vite në zonat malore të Gramshit.
Sipas përshkrimit të bërë nga Ludwig Göransson, përvoja me këtë tingull shqiptar ka qenë e jashtëzakonshme. Gjatë përgatitjeve për regjistrimin muzikor, kompozitori ka dëgjuar një tingull që, siç e përshkruan vetë, nuk e kishte hasur më parë.
Ai e ka krahasuar tingullin me erën që ngjitet në një shpat, futet në një ndërtesë dhe të përshkon pas qafës, duke treguar se mbeti i mahnitur në momentin kur fyelltarët e Gramshit hynë për të interpretuar.
Akustika e veçantë e ambientit, e ndërthurur me tingullin karakteristik të Fyjeve të Gramshit, krijoi një atmosferë që Göransson e ka përshkruar si një jehonë “të një bote tjetër”. Pikërisht kjo përvojë u shndërrua më pas në një element muzikor të projektit kinematografik.
Një traditë e Gramshit në një vepër me jehonë botërore
Përfshirja e Fyjeve të Gramshit në një produksion të përmasave të “The Odyssey” përbën një moment të veçantë jo vetëm për qytetin dhe zonën e Gramshit, por edhe për trashëgiminë kulturore shqiptare.
Një traditë muzikore e ruajtur brez pas brezi, e lidhur ngushtë me jetën, historinë dhe identitetin e banorëve të kësaj treve, tashmë merr një tjetër dimension duke u dëgjuar në një projekt që synon publikun mbarëbotëror.
Deputeti Ermal Elezi ka shprehur mirënjohjen për interpretuesit që kanë kontribuar në këtë moment të veçantë: Gëzim Bajrami, Gligor Duzha, Ardian Guzi, Mërkur Qosja, Sefedin Rrodhja dhe Naim Sharku.
“Tingulli i tyre nuk përfaqëson vetëm Gramshin; ai bart një kujtesë të gjallë shqiptare”, shprehet Elezi në postimin e tij.
Roli i etnomuzikologut Vasil Tole
Një falënderim i veçantë i është adresuar edhe akademikut Vasil Sofokli Tole, etnomuzikolog dhe njohës i trashëgimisë muzikore shqiptare.
Sipas deputetit Elezi, Tole ka pasur një rol të rëndësishëm në evidentimin dhe ndërmjetësimin e kësaj pasurie muzikore shqiptare në kuadër të projektit ndërkombëtar. Emri i tij figuron gjithashtu në materialet shoqëruese të projektit në cilësinë e etnomuzikologut.
Përtej vlerës artistike, kjo ngjarje nxjerr në pah edhe rëndësinë e ruajtjes dhe promovimit të traditave të vjetra shqiptare. Instrumente, melodi dhe mënyra interpretimi që për dekada kanë qenë pjesë e jetës së komuniteteve lokale, mund të marrin një jetë të re kur prezantohen në skena ndërkombëtare.
Nga malet e Gramshit drejt botës
Për Gramshin, ky është një moment krenarie. Tingulli i Fyjeve, i lindur mes maleve dhe i ruajtur nga brezat, tashmë është pjesë e një produksioni që e vendos kulturën shqiptare përballë një audience globale.
Nga një traditë e trashëguar në familje dhe komunitet, deri te një prej projekteve më ambicioze të kinemasë botërore, rrugëtimi i këtij tingulli tregon se trashëgimia kulturore mund të kapërcejë kufijtë gjeografikë dhe të komunikojë me publikun përmes gjuhës universale të muzikës.
Nga Gramshi në botë, tingulli i Fyjeve shqiptare vazhdon të jetojë, të udhëtojë dhe të dëgjohet shqip.
