Nga Agron Haxhimali ,Drejtor Ekzekutiv i Institute for Albanian Municipalities
TIRANË, 08 tetor 2026 /Albania Express News/-Sot, kur reforma administrativo-territoriale është në prag të miratimit, është e rëndësishme të kujtojmë se ndryshimi i kufijve dhe i numrit të bashkive nuk është, në vetvete, zgjidhja e problemeve që përballen sot pushteti vendor dhe komunitetet. Një riorganizim mund të krijojë kushte të reja, por nuk garanton automatikisht administrim më të mirë, shërbime më cilësore apo më shumë besim të qytetarëve te qeverisja vendore dhe qendrore, si autore e kësaj reforme.
Rezultatet do të varen nga mënyra se si reforma do të zbatohet dhe, mbi të gjitha, nga ndikimi që ajo do të ketë në jetën e përditshme të qytetarëve.
Miratimi është fillimi i zbatimit, jo përfundimi i reformës.
Bashkitë e riorganizuara do të kenë nevojë për kompetenca të qarta, financim të përshtatshëm, staf të përgatitur dhe mjete konkrete për të përmbushur përgjegjësitë e tyre. Pa këto mbështetje, mund të ndryshojë struktura administrative, ndërsa mënyra e punës dhe cilësia e shërbimeve të mbeten të njëjta.
Legjitimiteti i reformës kërkon konsensus të gjerë, dëgjim dhe marrje në konsideratë të kërkesave të qytetarëve. Pjesëmarrja e komuniteteve nuk duhet të jetë thjesht një hap formal. Shqetësimet dhe kërkesat e qytetarëve, këshillave bashkiakë dhe administratave vendore duhet të dëgjohen dhe të merren seriozisht në proces.
Kur palët e prekura e kuptojnë arsyen e ndryshimit dhe kanë mundësi të ndikojnë në mënyrën se si ai zbatohet, rriten gjasat që reforma të mbështetet dhe që aktorët vendorë të marrin përgjegjësi për rezultatet e saj. E kundërta mund të sjellë mosbesim dhe vështirësi në zbatim.
Përvoja e reformës së vitit 2014 duhet vlerësuar me ndershmëri.
Përvoja e bashkive të krijuara përmes bashkimit me ish-komunat dhe bashkitë e tjera duhet analizuar me kujdes, për të kuptuar se çfarë ka funksionuar, ku kanë mbetur vështirësitë dhe cilat janë mësimet që duhen marrë në konsideratë për reformën e sotme.
Ky vlerësim duhet të mbështetet te të dhënat konkrete: cilësia e shërbimeve, financat vendore, kapacitetet administrative dhe, mbi të gjitha, përvoja e qytetarëve.
Në këtë proces nuk duhet të harrojmë një element të rëndësishëm: historia, tradita dhe trashëgimia e komuniteteve janë përtej çdo buxheti dhe nuk mund të maten vetëm me tregues financiarë apo administrativë.
Zbatimi i reformës duhet të shoqërohet me objektiva të matshëm, monitorim të vazhdueshëm dhe mekanizma për përmirësim. Jo çdo zgjidhje mund të jetë e përsosur që në fillim, por çdo hap duhet të ketë një qëllim të qartë dhe të vlerësohet sipas rezultateve.
Ajo që nuk funksionon duhet të korrigjohet, ndërsa përvojat e mira duhet të ndahen dhe të përshtaten në mënyrë që të japin rezultate edhe në territore të tjera.
Reforma nuk do të vlerësohet vetëm nga harta e re apo nga numri i bashkive. Ajo do të gjykohet nga fakti nëse qytetarët do të marrin shërbime më të mira, nëse administrata vendore do të bëhet më e aftë dhe nëse qeverisja do t’u përgjigjet më mirë nevojave reale të komuniteteve.
Miratimi mund të ndryshojë strukturën. Zbatimi do të tregojë nëse ka ndryshuar vërtet qeverisja vendore.
Koha do të tregojë nëse kjo reformë do t’u shërbejë qytetarëve. Por koha e humbur në vendime pa konsensus dhe pa zgjidhje të qëndrueshme nuk kthehet më.