NGA FATMIR POPJA
ELBASAN, 30 shtator 2026 /Albania Express News/- Një mbrëmje e veçantë, e konceptuar si një takim nderimi, mirënjohjeje dhe kujtese, mblodhi në sallën e konferencave të Hotel “Skampa” në Elbasan personalitete të arsimit, kulturës, akademisë, gazetarisë, politikës, ish-studentë, pedagogë, miq dhe të afërm të Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann, një prej figurave të spikatura të botës akademike shqiptare dhe një emër i lidhur ngushtë me studimin, mësimdhënien dhe promovimin e gjuhës shqipe.
Për rreth dy orë, takimi u shndërrua në një rrëfim të përbashkët për një jetë të përkushtuar ndaj dijes, arsimit dhe kulturës, por edhe në një moment emocional ku kujtimet e auditorit, rrugëtimi akademik, kontributi në gazetari dhe marrëdhënia njerëzore mes profesoreshës dhe studentëve të saj u ndërthurën në një mozaik vlerësimesh.
Ishte një mbrëmje ku në qendër nuk ishte thjesht një CV akademike, një numër botimesh apo tituj shkencorë, por një njeri që ka lënë gjurmë te breza studentësh dhe që, edhe pas dekadash, vazhdon të kujtohet për dijen, përkushtimin dhe mënyrën e saj të veçantë të komunikimit me ta.
Një takim i iniciuar si akt mirënjohjeje
Në hapje të aktivitetit, gazetari dhe publicisti Hyqmet Zane, në cilësinë e Kryetarit të Shoqatës Kulturore Atdhetare “Çamëria”, Dega Elbasan, shprehu mirënjohjen për praninë e Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann dhe vlerësoi nismën e Tahir Muhedinit, president nderi i Partisë për Drejtësi, Integrim dhe Unitet, i cili ishte iniciatori dhe organizatori i këtij takimi.
Në një atmosferë të ngrohtë dhe miqësore, takimi solli së bashku njerëz që e kanë njohur Eminën në periudha të ndryshme të jetës së saj: si pedagoge, studiuese, gazetare, kolege, bashkëqytetare, mike apo studente e saj.
Pikërisht kjo përbërje e bëri aktivitetin të veçantë.
Nuk ishte një ceremoni formale, por një rikthim te kujtesa, te rrugëtimi i një gruaje që ka kaluar nëpër disa fusha të dijes dhe kulturës shqiptare, duke ndërtuar një profil ku ndërthuren gazetaria, gjuhësia, letërsia dhe pedagogjia.
Nga Elbasani në auditorët shqiptarë dhe më pas në Gjermani
Emine Sadiku Teichmann ka lindur më 25 korrik 1948 në Elbasan, në një familje me origjinë nga Filati i Çamërisë. Vajza e Fatime dhe Kasem Sadikut, ajo u rrit dhe u edukua në Elbasan, qytet që do të mbetej një pikë e rëndësishme referimi në jetën e saj.
Pas përfundimit të arsimit parauniversitar, vijoi studimet në degën Gjuhë-Letërsi-Gazetari në Universitetin e Tiranës, ku u dallua për rezultatet e saj.
Rrugëtimi profesional nisi në gazetari, në gazetën “Zëri i Rinisë”, duke i dhënë mundësinë të njihte nga afër jo vetëm botën e medias, por edhe rëndësinë që ka fjala e shkruar në komunikimin publik.
Më pas, interesat e saj u zgjeruan drejt kërkimit shkencor dhe gjuhësisë.
Në periudhën 1982–1987 ajo kreu kualifikime pasuniversitare në Universitetin e Tiranës në fusha që përfshinin filozofinë, gjuhësinë e përgjithshme, leksikologjinë, frëngjishten dhe gjermanishten.
Pas viteve ’90, rrugëtimi i saj profesional mori një dimension të ri.
Që prej vitit 1996, Emine Sadiku Teichmann jeton dhe punon në Gjermani, ku ka vijuar aktivitetin akademik dhe pedagogjik, duke dhënë një kontribut të rëndësishëm edhe në mësimdhënien e gjuhës shqipe për shtetas me kombësi të huaj.
Ky dimension i veprimtarisë së saj është veçanërisht domethënës, pasi shqipja, në këtë rast, nuk trajtohet vetëm si gjuhë amtare e një komuniteti, por si një gjuhë që mund të mësohet, studiohet dhe përvetësohet edhe nga të huajt.
Një karrierë akademike mes Shqipërisë dhe Gjermanisë
Rrugëtimi akademik i Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann është shoqëruar ndër vite me njohjen e titujve dhe gradave shkencore në Shqipëri dhe Gjermani.
Në vitin 1995 iu dha dëshmia e titullit “Asistent Profesor”, ndërsa në vitin 1998 iu njoh grada shkencore “Doktor” dhe titulli “Asistent Profesor” nga Ministria e Shkencave dhe e Kërkimeve në Dyseldorf, Gjermani.
Në vitin 2002 iu dha dëshmia për titullin “Profesor” nga Komisioni i Kualifikimit Shkencor pranë Këshillit të Ministrave në Tiranë, ndërsa në vitin 2011 titulli “Profesor” iu njoh edhe nga autoritetet shkencore në Gjermani.
Pas këtyre të dhënave qëndron një veprimtari e gjatë kërkimore dhe pedagogjike, e fokusuar në fusha të ndryshme të gjuhësisë dhe studimeve letrare.
Një bibliografi që dëshmon përkushtimin ndaj gjuhës shqipe
Kontributi i saj shkencor përfshin një numër të konsiderueshëm botimesh, në të cilat trajtohen çështje të gjuhësisë, leksikologjisë, gramatikës, pragmatikës, standardit dhe mësimit të shqipes si gjuhë e huaj.
Ndër veprat e saj përmenden:
• “Vëzhgime mbi leksikun shprehës në prozën e Ismail Kadaresë” – 1998;
• “Valenca foljore në shqip dhe në gjermanisht” – 1999;
• “Kadareja – ky stilist i madh” – 2000;
• “Shqipja si gjuhë e huaj” – 2006;
• “Gramatikë e gjuhës shqipe I, manual” – 2011;
• “Hapa në universin e ligjërimit” – 2011;
• “Fjalor gramatikor për gjuhën shqipe” – 2015;
• “Gjuhë shqipe – metodë mësimi dhe ushtrimi” – 2016;
• “Midis gramatikës dhe pragmatikës” – 2016 dhe 2017;
• “Gramatikë e shqipes si gjuhë e huaj” – 2019;
• “Gegërishtja veriore – gegërishtja jugore” – 2020.
Në këtë veprimtari bie në sy interesi i saj për raportin mes strukturës së gjuhës dhe përdorimit të saj në komunikim, për pasurinë leksikore të shqipes, për dialektet dhe për mënyrën se si gjuha funksionon në letërsi dhe në jetën e përditshme.
Një vend të veçantë zë edhe studimi i veprës së Ismail Kadaresë, ku vëmendja është përqendruar te pasuria leksikore, krijimtaria fjalëformuese dhe veçoritë stilistike të një prej autorëve më të rëndësishëm të letërsisë shqiptare.
Nga studimi shkencor te letërsia
Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann nuk është kufizuar vetëm në studimin akademik.
Ajo ka kontribuar edhe në letërsinë artistike.
Në vitin 2009 botoi romanin “Irrevocabilis”, në vitin 2010 përmbledhjen me tregime “Kur vështroja sheshin e errët”, ndërsa në vitin 2022 romanin “Në kërkim të fustanit total”.
Kjo pjesë e krijimtarisë së saj dëshmon për një profil të shumëanshëm, ku studiuesja e gjuhës dhe pedagogia bashkëjetojnë me shkrimtaren dhe krijuesen.
Ajo ka shkruar gjithashtu më shumë se 30 artikuj në organe të ndryshme të shtypit, që nga viti 1968 e në vijim, me tema të gjuhësisë, letërsisë, analizës kritike, stilistikës dhe historisë.
Dr. Aurela Basha sjell në një ligjëratë të hapur jetën dhe veprën e Prof. Dr. Emine Sadikut Teichmann
Një tjetër moment me rëndësi të veçantë në këtë takim ishte ligjërata e hapur e mbajtur nga Dr. Aurela Basha, pedagoge e Universitetit të Elbasanit “Aleksandër Xhuvani”, e cila para të pranishmëve solli një trajtesë të zgjeruar mbi jetën, formimin akademik dhe veprën e Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann. Duke e njohur nga afër si pedagoge dhe duke qenë vetë një prej studenteve të saj, Dr. Basha e ndërtoi ligjëratën jo vetëm mbi të dhëna biografike dhe bibliografike, por edhe mbi përvojën njerëzore dhe pedagogjike të një figure që ka ndikuar në formimin e brezave të studentëve. Në fokus të saj ishin kontributet e Prof. Dr. Sadikut në gjuhësi, leksikologji, studimet letrare, kulturën e gjuhës, mësimdhënien e shqipes si gjuhë e huaj dhe veprimtarinë e saj krijuese. Përmes kësaj ligjërate, para të pranishmëve u ravijëzua portreti i një pedagogeje që e shihte dijen jo thjesht si profesion, por si mision dhe përgjegjësi ndaj studentëve, gjuhës shqipe dhe shoqërisë. Rrëfimi i Dr. Bashës solli gjithashtu në vëmendje marrëdhënien e veçantë pedagog–student dhe gjurmën që një mësuese e përkushtuar mund të lërë në formimin intelektual dhe profesional të atyre që ulen në auditorin e saj.
Leonard Demi: “Tri cilësi që rrallë bashkohen natyrshëm”
Një nga dëshmitë më të veçanta në këtë takim ishte ajo e Leonard Demit, personalitet i njohur në jetën akademike, diplomatike dhe politike shqiptare, njëkohësisht shok fakulteti i Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann.
Duke folur për të, Demi e përkufizoi figurën e saj përmes tri dimensioneve: pedagoge, studiuese dhe njeri që u shërben të tjerëve.
Në vlerësimin e tij, rëndësia e një pedagogu nuk matet vetëm me dijet që transmeton në auditor, por edhe me ndikimin që ushtron në formimin e studentëve.
Një mësues i mirë, sipas këtij këndvështrimi, mbetet gjatë në kujtesë sepse nuk përcjell vetëm informacion. Ai ndikon në mënyrën e të menduarit, në aftësinë për të kërkuar, për të analizuar dhe për të ndërtuar një qëndrim të pavarur.
Pikërisht këtë dimension të figurës së Emines sollën në vëmendje edhe kujtimet e ish-studentëve të saj.
Luçiano Boçi: “Ajo ishte mentorja që më frymëzoi për politikën”
Një nga momentet më të veçanta të mbrëmjes ishte dëshmia publike e ish-studentit të saj, deputetit demokrat të Qarkut të Elbasanit, Luçiano Boçi.
Boçi tregoi se Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann ka qenë mentore dhe një prej figurave që e ka frymëzuar në rrugëtimin e tij drejt angazhimit politik.
Dëshmia e tij solli në vëmendje një aspekt tjetër të marrëdhënies pedagog–student.
Një pedagog mund të ndikojë te studenti jo vetëm përmes lëndës që zhvillon, por edhe përmes mënyrës së të menduarit, kulturës së debatit, formimit intelektual dhe shembullit personal.
Në këtë kuptim, ndikimi i Emines nuk kufizohet vetëm në numrin e studentëve që kanë ndjekur leksionet e saj.
Ai shtrihet edhe te rrugët që ata kanë zgjedhur më pas në jetë.
Tahir Muhedini: “Promovimi i saj është më e pakta që mund të bëjë shoqëria shqiptare”
Iniciatori dhe organizatori i takimit, Tahir Muhedini, shprehu falënderimet për të gjithë ata që iu bashkuan kësaj nisme.
Duke folur për Prof. Dr. Emine Sadikun, Muhedini e cilësoi atë si një personalitet të shquar akademik, jo vetëm të komunitetit çam, por edhe të Elbasanit dhe Shqipërisë.
Ai vuri theksin te nevoja që figura të tilla të njihen dhe të promovohen më gjerësisht në shoqërinë shqiptare.
Në këtë kontekst, Muhedini e konsideroi promovimin e figurës së Emines si një akt minimal mirënjohjeje ndaj një gruaje që ka ndërtuar një karrierë të gjatë në fushën e dijes dhe ka ruajtur një lidhje të fortë me origjinën e saj.
Ai bëri gjithashtu thirrje që Shoqata Kulturore Atdhetare “Çamëria” të vijojë të punojë më shumë për evidentimin e vlerave historike, kulturore dhe atdhetare të komunitetit çam dhe të Çamërisë.
Një figurë që lidh Elbasanin, Çamërinë dhe hapësirën shqiptare
Rrëfimi për Emine Sadiku Teichmann është njëkohësisht edhe një rrëfim për identitetin, dijen dhe emigrimin intelektual.
E lindur në Elbasan dhe me origjinë familjare nga Filati i Çamërisë, e formuar akademikisht në Shqipëri dhe me një pjesë të rëndësishme të veprimtarisë së saj profesionale në Gjermani, ajo përfaqëson një profil që i kapërcen kufijtë gjeografikë.
Nëpërmjet gjuhës shqipe, veprimtaria e saj akademike ka vijuar të krijojë ura mes Shqipërisë dhe hapësirave të tjera evropiane.
Kjo merr një rëndësi të veçantë në një kohë kur ruajtja dhe transmetimi i gjuhës shqipe jashtë vendit është një prej sfidave të rëndësishme të komuniteteve shqiptare.
Një jetë profesionale, por mbi të gjitha një trashëgimi njerëzore
Në auditor, Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann është kujtuar për aftësinë për t’i bërë të kuptueshme edhe dukuritë më komplekse të gjuhës.
Por kujtimet e ish-studentëve dëshmojnë se ndikimi i saj nuk lidhej vetëm me mënyrën e shpjegimit të një lënde.
Ajo i nxiste studentët të mendonin, të pyesnin, të analizonin dhe të shihnin përtej asaj që ofronte një tekst apo një program mësimor.
Kjo është edhe arsyeja pse, dekada pas përfundimit të studimeve, ish-studentët e saj vijojnë ta kujtojnë me respekt.
Në këtë aspekt, trashëgimia e një pedagogu nuk matet vetëm me librat e botuar apo me titujt akademikë.
Ajo matet edhe me njerëzit që ka formuar, me mendësinë që ka ndikuar dhe me kujtimet që ka lënë pas.
Një mbrëmje me shumë emocione
Në përfundim të aktivitetit, fjala iu dha Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann.
E emocionuar nga takimi dhe nga prania e njerëzve që kanë qenë pjesë e periudhave të ndryshme të jetës së saj, ajo falënderoi të pranishmit, duke iu drejtuar thuajse emër për emër.
Në fjalët e saj kishte mirënjohje për ish-studentët, bashkëqytetarët, miqtë dhe të gjithë ata që kishin zgjedhur të ishin pjesë e kësaj mbrëmjeje në qytetin e saj të lindjes.
Ishte një moment ku karriera akademike u ndërthur me kujtimet personale.
Mes emocioneve të një rikthimi në Elbasan, kujtimeve të auditorëve dhe miqësive të vjetra, Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann mori atë që ndoshta për një pedagog është një prej vlerësimeve më të rëndësishme: mirënjohjen e studentëve dhe të njerëzve me të cilët ka ndarë një pjesë të jetës.
Një figurë që meriton të mbetet në kujtesën publike
Takimi në Hotel “Skampa” ishte më shumë se një aktivitet nderimi.
Ai solli në vëmendje një pyetje të rëndësishme për mënyrën se si shoqëria shqiptare i vlerëson njerëzit e dijes.
Në një kohë kur vëmendja publike shpesh përqendrohet te protagonizmi i ditës, figura si Prof. Dr. Emine Sadiku Teichmann rikthejnë në qendër të vëmendjes punën e gjatë, kërkimin shkencor, mësimdhënien dhe ndikimin e qëndrueshëm te brezat.
Nga gazetaria te gjuhësia, nga auditorët e Universitetit të Tiranës dhe Elbasanit te veprimtaria akademike në Gjermani, nga studimet për shqipen te letërsia artistike, rrugëtimi i saj përfaqëson një jetë të ndërtuar mbi dijen dhe punën.
Dhe ndoshta dëshmia më e fortë për këtë trashëgimi nuk është një titull akademik apo një listë botimesh.
Është fakti që, pas kaq shumë vitesh, ish-studentët e saj u kthyen te profesoresha për ta falënderuar, për ta kujtuar dhe për të treguar se çfarë gjurme kishte lënë ajo në jetën e tyre.
Në fund të kësaj mbrëmjeje, Elbasani nuk nderoi vetëm një profesoreshë.
Nderoi dijen, arsimin, gjuhën shqipe dhe një brez njerëzish që kanë besuar se fjala, kur mësohet, studiohet dhe përdoret me përgjegjësi, mund të ndërtojë ura që zgjasin përtej kohës.
