BELSH, 29 shtator 2026 /Albania Express News/ – Qyteti i Belshit u kthye në një pikë takimi të dijes, kulturës, letërsisë, publicistikës dhe mendimit intelektual shqiptar, në një aktivitet të veçantë kushtuar një prej figurave më të mëdha të Rilindjes Kombëtare, Sami Frashërit.
Në qytetin e njohur për bukuritë e tij natyrore dhe për lidhjen e veçantë me figurën dhe vizionin e Sami Frashërit, u zhvillua Edicioni i Tretë i Çmimeve “Sami Frashëri” për vitin 2026, një veprimtari që tashmë është shndërruar në një traditë të rëndësishme kulturore dhe intelektuale.
Ceremonia mblodhi në Belsh personalitete të njohura të jetës akademike, kulturore dhe mediatike të vendit. I pranishëm ishte edhe Kryetari i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, akad. Skënder Gjinushi, së bashku me akademikë, profesorë, botues ,studiues, shkrimtarë, gazetarë, publicistë dhe personalitete të fushave të ndryshme.
Në këtë ngjarje morën pjesë gjithashtu nxënës dhe gjimnazistë të Belshit, duke i dhënë ceremonisë një dimension të veçantë, pasi mesazhi i dijes, kulturës dhe trashëgimisë kombëtare iu përcoll edhe brezit të ri.
Pjesë e aktivitetit ishte edhe Kryetari i Bashkisë Belsh, z. Arif Tafani, një prej mbështetësve kryesorë të krijimit dhe konsolidimit të këtij çmimi, i cili synon të nderojë figura dhe vepra me kontribut të veçantë në studimet albanologjike, letërsi dhe publicistikë.
Një çmim që mban emrin e një gjeniu të Rilindjes
Në fjalën e tij përshëndetëse dhe në shpalljen e vendimit të jurisë, kryetari i Jurisë, Namik Dokle, e vendosi ceremoninë në kontekstin e figurës së Sami Frashërit dhe të rolit që kjo figurë ka pasur në historinë politike, kulturore dhe intelektuale të shqiptarëve.
Dokle vuri në dukje se ky është viti i tretë që në Belsh ndahet çmimi me emrin e Sami Frashërit, duke e cilësuar këtë nismë si një akt nderimi ndaj një prej personaliteteve më të mëdha të kombit shqiptar.
Sami Frashëri ishte ideolog i rëndësishëm i Rilindjes Kombëtare, patriot, shkrimtar, filozof, enciklopedist dhe veprimtar i shquar për çështjen kombëtare.
Ai ishte një prej figurave qendrore të lëvizjes për çlirimin dhe bashkimin kombëtar, ndërsa kontributi i tij shtrihet në fusha të shumta të dijes dhe kulturës.
Pena e Sami Frashërit la gjurmë të rëndësishme në enciklopedi, albanologji, letërsi dhe publicistikë.
Vepra e tij e njohur “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet” u kthye në një prej teksteve më të rëndësishme të mendimit politik dhe kombëtar shqiptar të periudhës së Rilindjes.
Pikërisht kjo trashëgimi e gjerë e Sami Frashërit ka shërbyer si frymëzim për krijimin e çmimit që mban emrin e tij.
Belshi dhe ëndrra e Sami Frashërit
Çmimi “Sami Frashëri” u krijua me vendim të Këshillit Bashkiak të Belshit, me propozim të kryetarit të Bashkisë, Arif Tafani.
Sipas vendimit nr. 44, datë 26 shtator 2024, çmimi vjetor u konceptua në tri fusha kryesore që lidhen drejtpërdrejt me veprimtarinë dhe trashëgiminë intelektuale të Sami Frashërit:
1. Studime albanologjike
2. Letërsi
3. Publicistikë
Në dy edicionet e para, çmimi u akordua për emra të njohur të kulturës dhe mendimit shqiptar, mes tyre botuesit dhe publicistët Bujar Hudhri dhe Aleksandër Çipa, studiuesit Marenglen Kasmi dhe Shaban Sinani, shkrimtarët Ben Blushi dhe Flutura Açka, ndërsa me një nderim pas vdekjes u vlerësua edhe gazetari dhe drejtuesi i mediave Aristir Lumezi.
Kështu, vetëm në tre edicione, “Sami Frashëri” ka nisur të krijojë një profil të veçantë në jetën kulturore shqiptare.
Tre personalitete të nderuara në edicionin 2026
Në ceremoninë e këtij viti, juria e Çmimit “Sami Frashëri”, e përbërë nga Namik Dokle, Gëzim Hoxha, Viola Isufaj, Behar Gjoka dhe Naim Gjoshi, shpalli tre laureatët e edicionit 2026.
Juria vlerësoi vepra dhe kontribute të rëndësishme në tri fushat e përcaktuara nga çmimi.
Akademiku Vasil S. Tole, laureat për studime albanologjike
Çmimi “Sami Frashëri” për studime albanologjike iu akordua akademikut Vasil S. Tole, për librin “Laver Bariu, ustai i fundit”.
Në motivacionin e jurisë theksohet kontributi i gjerë i Toles në fushën e muzikologjisë dhe etnomuzikologjisë shqiptare, si dhe veprimtaria e tij shumëvjeçare kërkimore, studimore dhe institucionale.
Juria vlerësoi veçanërisht kontributin e tij në dokumentimin, interpretimin dhe promovimin e trashëgimisë muzikore shqiptare, me një vëmendje të veçantë ndaj isopolifonisë shqiptare, kulturës tradicionale të Shqipërisë së Jugut dhe traditës së këndimit me lahutë në Shqipërinë e Veriut dhe në Kosovë.
Në motivacionin e çmimit thuhet se vepra e Toles dëshmon seriozitet shkencor dhe përkushtim, duke e konsideruar atë jo vetëm si një akt studimor, por edhe si një akt kujtese dhe përgjegjshmërie ndaj identitetit kombëtar dhe kulturor.
Rudolf Marku, laureati i poezisë
Në fushën e letërsisë, këtë vit çmimi “Sami Frashëri” iu dha poetit të njohur Rudolf Marku, për vëllimin poetik “Kthimet”, botim i shtëpisë botuese “Onufri”, me botues Bujar Hudhri.
Ndryshe nga dy edicionet e para, kur çmimi në letërsi ishte akorduar për romancierë, këtë vit juria përzgjodhi një poet, duke vlerësuar një vepër që sjell një dimension të veçantë në poezinë bashkëkohore shqiptare.
Në fjalën e tij, Namik Dokle solli edhe disa vargje nga vëllimi poetik, duke krijuar një moment të veçantë artistik gjatë ceremonisë.
Motivacioni i jurisë për Rudolf Markun ishte:
“Krijim poetik modern në konceptualitet dhe shprehësi, vlerë e shtuar autoriale në poezi dhe një prurje unike e letrave shqipe për dekadat në vazhdim.”
Vlerësimi i këtij vëllimi e vendos poezinë në një prej tri shtyllave të rëndësishme të Çmimit “Sami Frashëri”, duke dëshmuar se iniciativa e Belshit synon të ndjekë zhvillimet dhe prurjet më të rëndësishme të kulturës shqiptare.
Fatmir Popja, laureat i publicistikës
Një moment i veçantë i ceremonisë ishte shpallja e fituesit të çmimit në fushën e publicistikës.
Juria vendosi t’ia akordojë Çmimin “Sami Frashëri” gazetarit Fatmir Popja, për një veprimtari më shumë se tre dekada në gazetari dhe publicistikë.
Në motivacionin e jurisë theksohet përkushtimi i tij ndaj kronikës së jetës, problemeve dhe shqetësimeve njerëzore, si dhe kontributi në media lokale dhe kombëtare.
“Kronikan i përkushtuar i jetës, problemeve dhe shqetësimeve njerëzore, kërkues besnik i së vërtetës, drejtues dhe themelues i disa mediave lokale, bashkëpunëtor i palodhur i mediave kombëtare.”
Ky vlerësim merr një dimension të veçantë edhe për faktin se laureati i publicistikës nuk është një emër që vjen nga Tirana, por një profesionist i medias që ushtron veprimtarinë e tij prej vitesh në Elbasan dhe në hapësirën mediatike kombëtare.
Kontributi i tij lidhet me gazetarinë e përditshme, kronikën lokale, sportin, çështjet sociale dhe problematikat e komunitetit, si dhe me krijimin dhe drejtimin e mediave.
Çmimi “Sami Frashëri” në publicistikë vlerëson kështu edhe rëndësinë e gazetarisë që dokumenton jetën reale të komuniteteve dhe i jep zë problematikave që prekin qytetarët.
Një ceremoni ku kultura takoi brezin e ri
Një prej veçorive të edicionit të tretë ishte prania e konsiderueshme e të rinjve.
Nxënës dhe gjimnazistë të Belshit ndoqën nga afër ceremoninë, duke e bërë aktivitetin jo vetëm një ngjarje për elitën akademike dhe kulturore, por edhe një moment edukimi dhe komunikimi me brezin e ri.
Prania e tyre ishte veçanërisht domethënëse në një aktivitet që mban emrin e një personaliteti si Sami Frashëri, i cili e vendosi dijen, kulturën, arsimin dhe emancipimin e shoqërisë në qendër të mendimit të tij.
Në sallë u bashkuan kështu breza të ndryshëm: akademikë dhe profesorë, shkrimtarë dhe studiues, gazetarë e publicistë, drejtues vendorë, qytetarë, mësues dhe nxënës.
Mes tyre ishte edhe Kryetari i Akademisë së Shkencave, akad. Skënder Gjinushi, prania e të cilit i dha aktivitetit një tjetër dimension institucional dhe akademik.
Një traditë që synon të rritet
Në përmbyllje të fjalës së tij, kryetari i Jurisë, Namik Dokle, shprehu mirënjohjen për të gjithë ata që kanë kontribuar në krijimin e Çmimit “Sami Frashëri” dhe në organizimin e tij.
Ai vlerësoi punën e anëtarëve të jurisë dhe përgëzoi laureatët e tre edicioneve, duke nënvizuar se ata jo vetëm janë nderuar nga çmimi, por njëkohësisht i kanë dhënë prestigj atij.
Në këtë kuadër, Çmimi “Sami Frashëri” po konsolidohet si një nismë kulturore që synon të lidhë Belshin me elitën intelektuale shqiptare dhe me emrat që kontribuojnë në studimet albanologjike, letërsi dhe publicistikë.
Mbi të gjitha, kjo nismë mbart një mesazh të qartë: trashëgimia kulturore nuk është vetëm kujtesë e së shkuarës, por edhe investim për të ardhmen.
Belshi, qyteti që lidhet simbolikisht me ëndrrën e Sami Frashërit, po ndërton përmes këtij çmimi një urë mes historisë dhe së tashmes, mes figurave të mëdha të kulturës shqiptare dhe brezave që do të mbajnë gjallë këtë trashëgimi.
Edicioni i tretë i Çmimeve “Sami Frashëri” për vitin 2026 u mbyll kështu me një mesazh të fortë kulturor: të nderosh dijen, letërsinë dhe gazetarinë do të thotë të nderosh vetë kujtesën dhe identitetin e një kombi.
Dhe pikërisht kjo është edhe sfida e Belshit për vitet që vijnë: që emri i Sami Frashërit të mos mbetet vetëm në një çmim, por të vazhdojë të frymëzojë breza të rinj për të kërkuar dijen, për të mbrojtur kulturën dhe për t’i shërbyer shoqërisë përmes fjalës, mendimit dhe veprës.
