NGA FATMIR POPJA
GJERBËS-SKRAPAR , 25 gusht 2026/Albania Express News/-Një shekull jetë nuk është thjesht një numër. Është një arkiv i gjallë kujtimesh, sakrificash, dashurish, humbjesh dhe ndryshimesh. Është një histori njerëzore që ka kaluar përmes një Shqipërie të varfër, të izoluar, të ndryshimeve shoqërore e politike dhe më pas të një vendi krejt tjetër nga ai që ka njohur në fëmijëri.
Sot 25 gusht 2026, Nafije Hebibasi feston 100-vjetorin e lindjes.
Ajo ka lindur më 25 gusht 1926 në Dobërçan të Korçës, por jeta e saj do të lidhej për dekada me Gjerbësin e Skraparit. Një histori që nis me një fëmijëri të vështirë, vijon me martesën në moshën vetëm 12-vjeçare, amësinë që në adoleshencë dhe më pas me pesë dekada punë mbi makinën e qepjes.
“Jam Nafije Hebibasi, e lindur në Dobërçan të Korçës. U martova 12 vjeçe në Gjerbës dhe në moshën 15-vjeçare linda fëmijën e parë”, rrëfen ajo.Pas këtyre pak fjalëve fshihet një jetë e tërë.
Një fëmijëri pa nënë
Nafija e humbi nënën kur ishte vetëm gjashtë muajshe. U rrit nga njerka, për të cilën edhe sot flet me mirënjohje.
Fëmijëria e saj nuk zgjati shumë.
Në moshën 12-vjeçare, familja e një djali nga Gjerbësi i Skraparit shkoi për ta kërkuar për nuse. Në atë kohë, rrugët nuk maten me kilometra, por me orë ecjeje. Udhëtimi nga Dobërçani deri në vendin ku do të niste jeta e saj e re zgjaste rreth tetë orë në këmbë.
Kërkesa u përsërit disa herë.Njerka e saj kundërshtonte martesën. E dinte se Nafija ishte ende fëmijë.
“Mos e martoni kaq të vogël. Do të thonë se e përzuri njerka”, kujton ajo.Por vendimi u mor.
Në moshën 12-vjeçare, Nafija la shtëpinë e fëmijërisë dhe shkoi nuse në një familje të madhe në Gjerbës, duke hyrë në një realitet të ri, sipas zakoneve dhe kushteve të asaj kohe.
Tre vjet më vonë, në moshën 15-vjeçare, u bë nënë për herë të parë.
Më pas do të vinte një familje e madhe: pesë djem dhe një vajzë, ndërsa me kalimin e viteve Nafija do të bëhej gjyshe, stërgjyshe dhe katragjyshe.
Pesëdhjetë vite mbi makinën e qepjes
Jeta e saj nuk u kufizua te kujdesi për familjen.Ajo ishte edhe një grua e punës.
Pasi kreu një kurs profesional për rrobaqepësi në Çorovodë, nisi të punonte në një ambient në qendër të Gjerbësit, ku u shërbente banorëve të zonës.
Makina e qepjes do të bëhej pjesë e pandarë e jetës së saj për rreth gjysmë shekulli.
Qepte dhe riparonte veshje të ndryshme, nga rrobat e përditshme deri te kostumet dhe xhupat. Puna shpesh zgjaste nga mëngjesi deri natën, ndërsa në shtëpi e prisnin fëmijët dhe përgjegjësi të tjera.
“Punoja ditë e natë për të ushqyer, rritur e arsimuar fëmijët. Pushoja shumë pak. Ndonjëherë dremisja mbi makinën qepëse”, kujton ajo.
Pas 12 vitesh punë në fshat iu krijua mundësia të punonte në qytetin e Çorovodës. Por Nafija zgjodhi të qëndronte në Gjerbës.
Familja e madhe dhe përgjegjësitë që kishte mbi supe ishin më të rëndësishme.Aty punoi deri në pension.
“Doja që fëmijët të shkëlqenin në mësime”Sot, një nga krenaritë më të mëdha të saj janë fëmijët.
Ajo punoi që ata të arsimoheshin dhe të kishin një të ardhme më të mirë. Djali i madh u bë doktor.
“Jam e lumtur që i arsimova të gjithë dhe që asnjëri nuk punoi në kooperativë”, tregon ajo.
Në kushtet e asaj kohe, për një familje fshatare dhe veçanërisht për një grua që mbante mbi vete barrën e familjes dhe punës, kjo ishte një arritje e madhe.
Pas gjithë atyre viteve, ajo e sheh jetën e saj me kënaqësi.Jo sepse ka qenë e lehtë.Përkundrazi.Por sepse puna dhe sakrifica morën kuptim përmes familjes.
Gjerbësi dikur ishte fshat që gumëzhinte nga jeta
Nafija nuk rrëfen vetëm historinë e saj.Përmes kujtimeve të saj, duket edhe historia e Gjerbësit.
Ajo kujton një fshat plot njerëz, familje, fëmijë, fqinj dhe jetë.Sot realiteti është ndryshe.
“Dikur i kishim të gjithë ndër sy. Sot fshati është braktisur. Ikën, emigruan, u ‘arratisën’ të tërë”, thotë ajo.
Është një prej dhimbjeve që shoqërojnë kujtimet e saj.Njëqind vite më parë Shqipëria kishte një tjetër ritëm jete. Fshati ishte qendra e gjithçkaje. Familjet ishin të mëdha dhe fqinjësia ishte pjesë e përditshmërisë.
Sot, emigracioni dhe largimi nga zonat rurale kanë ndryshuar peizazhin njerëzor.Nafija e shpreh këtë ndryshim me një pyetje të thjeshtë:
“Ç’e do të mirën, pa të vegjël, pa të afërm, pa fqinjë?”
“Gratë kanë vuajtur shumë”Në kujtimet e saj, një vend të veçantë zë edhe jeta e grave.Puna në bujqësi, kujdesi për shtëpinë, rritja e fëmijëve dhe përgjegjësitë familjare ishin pjesë e pandarë e jetës së tyre.
“Gratë kanë vuajtur shumë, shumë”, thotë Nafija.Janë fjalë të thjeshta, por që mbartin përvojën e një brezi të tërë.Gratë e asaj kohe punonin në heshtje. Shpesh pa orar, pa pushim dhe pa shumë mundësi për të zgjedhur.Nafija është një prej atyre grave.
100 vjeçe dhe ende e pavarur
Sot, në moshën 100-vjeçare, Nafija nuk dëshiron të shihet si një njeri që duhet të bëjë gjithçka me ndihmën e të tjerëve.Ajo vazhdon të kujdeset për veten brenda mundësive të saj.
“Edhe sot nuk kam nevojë të më shërbejnë. Çdo shërbim vetes ia bëj. Nuk kam nevojë as për një gotë ujë”, thotë ajo.Nuk i pëlqen shumë lavatriçja. Rrobat preferon t’i lajë me dorë.
Edhe në kuzhinë vazhdon të jetë aktive dhe gatuan për vete e për mysafirët.Televizorin nuk e sheh gjatë. Lajmet i ndjek kur ka diçka që e konsideron të rëndësishme.
“Po filluan budallallëqe, e mbyll fare”, thotë me humor.Një shekull dhe një opinion për politikënNjëqind vite nuk e kanë shkëputur Nafijen nga realiteti i ditës.
Ajo ndjek edhe zhvillimet politike dhe ka opinionin e saj për drejtuesit e sotëm.Sipas saj, si qeveria, ashtu edhe opozita duhet të bëjnë më shumë.
“Ti i lig, ai i lig… Asnjëherë nuk merren vesh me njëri-tjetrin”, shprehet ajo.Në këtë fjali ka edhe humorin e një gruaje që ka parë shumë kohë, por edhe kritikën e dikujt që ka përjetuar ndryshime të panumërta politike e shoqërore.
Kënga që kaloi brez pas brezi
Në familjen e Nafijes nuk ka pasur vetëm punë.Ka pasur edhe këngë.
Bashkëshorti i saj ishte këngëtar dhe mori pjesë në festivale folklorike në Gjirokastër. Edhe Nafija këndonte.Por më e rëndësishmja është se dashuria për këngën kaloi te fëmijët.
“Edhe unë kam kënduar bukur, edhe të tërë fëmijët këndojnë”, tregon ajo me krenari.Kështu, krahas punës, familjes dhe sakrificave, në historinë e saj ka edhe një trashëgimi kulturore që është përcjellë brez pas brezi.
Një shekull që pa Shqipërinë të ndryshojë
Historia e Nafije Hebibas-it është shumë më tepër se biografia e një gruaje që mbushi 100 vjeç.Është historia e një brezi.
Një brezi që punoi me duar, që rriti familje të mëdha, që përjetoi mungesa dhe sakrifica, por që gjeti forcë për të vazhduar.Nafija ka parë Shqipërinë të ndryshojë nga një skaj në tjetrin.
Ka parë fshatrat të mbushen me njerëz dhe më pas të boshatisen.Ka parë rrugët e gjata të përshkohen në këmbë dhe më pas të zëvendësohen nga makinat e teknologjia.
Ka parë familjet e mëdha të shpërndahen nëpër qytete e vende të ndryshme.Ka parë një vajzë 12-vjeçare të largohej nga shtëpia për t’u martuar dhe një shoqëri moderne ku vajzat dhe djemtë kanë mundësi shumë më të mëdha për të zgjedhur të ardhmen e tyre.
Dhe mbi të gjitha, ka parë familjen e saj të rritet.Nga vajzë e vogël pa nënë, u bë nënë e gjashtë fëmijëve, më pas gjyshe, stërgjyshe dhe katragjyshe.
Nga një vajzë që udhëtoi tetë orë në këmbë drejt një jete të panjohur, u bë një grua që për pesë dekada punoi mbi makinën e qepjes.
Nga një nuse 12-vjeçare, u bë një nga shtyllat e një familjeje të madhe.
“Kam kaluar jetë plot vështirësi, por mjaft të bukur”
Sot më 25 gusht 2026, Nafije Hebibasi mbush 100 vjeç.
Një shekull i mbushur me punë, dhimbje, dashuri, humbje, sakrifica, familje dhe kujtime.
Kur e pyet nëse është e kënaqur me jetën që ka bërë, përgjigjja e saj vjen e thjeshtë, pa shumë fjalë:
“Kam kaluar jetë plot vështirësi, por mjaft të bukur me burrin, fëmijët, nipër, mbesa, miq e komshinj.”
Ndoshta nuk ka një përkufizim më të bukur për një shekull jetë.Sepse historia e Nafijes nuk është vetëm historia e saj.
Është edhe historia e një Shqipërie që nuk ekziston më, e një brezi grash që punuan në heshtje, e familjeve që u rritën mes vështirësive dhe e një vendi që gjatë një shekulli ndryshoi më shumë nga sa mund të përmblidhet në një jetë.
100 vite. Një shekull kujtimesh. Dhe një grua që ende e mban gjallë, me fjalët e saj, historinë e një kohe.