TIRANË, 08 tetor 2026 /Albania Express News/- Deputeti socialist i Qarkut të Elbasanit, Adi Qose, ka mbajtur këtë pasdite në Kuvend një fjalim mbi Reformën Administrativo-Territoriale 2.0, duke e paraqitur rishikimin e organizimit vendor si një proces që, sipas tij, duhet t’i përgjigjet ndryshimeve demografike, ekonomike dhe institucionale të Shqipërisë pas më shumë se një dekade nga reforma e vitit 2014.
Në qendër të fjalës së deputetit ishte ideja se Shqipëria e vitit 2026 përballet me nevoja të ndryshme nga ato të vitit 2014 dhe se pushteti vendor duhet të ketë kapacitete më të mëdha administrative, njerëzore dhe financiare për të përballuar shërbimet publike, investimet dhe sfidat e integrimit europian.
Qose: Shqipëria e vitit 2026 nuk është ajo e vitit 2014
Duke iu drejtuar Kuvendit, Adi Qose e cilësoi ditën e debatit për reformën si një moment të rëndësishëm të kësaj legjislature.
Sipas tij, reforma vjen në një periudhë kur bashkitë dhe këshillat bashkiakë po përballen me një sërë sfidash që kanë ndikim të drejtpërdrejtë në jetën e qytetarëve.
“Shqipëria ka ndryshuar. Shqipëria e vitit 2026 nuk është më ajo e vitit 2014”, deklaroi Qose, duke argumentuar se bashkë me ndryshimet e vendit kanë ndryshuar edhe nevojat e qeverisjes vendore.
Deputeti e lidhi këtë proces edhe me perspektivën europiane të Shqipërisë, duke theksuar se në prag të anëtarësimit në Bashkimin Europian institucionet vendore do të përballen me kërkesa të reja për profesionalizëm, kapacitete administrative dhe menaxhim të fondeve.
Procesi zyrtar i reformës territoriale në vitin 2026 përfshin pikërisht analizimin e kapaciteteve administrative, financave vendore, cilësisë së shërbimeve publike dhe përputhshmërisë së organizimit vendor me acquis të Bashkimit Europian.
Nga 373 njësi vendore në 61 bashki
Në fjalën e tij, Qose u ndal edhe te Reforma Administrativo-Territoriale e vitit 2014, e cila ndryshoi ndjeshëm strukturën e qeverisjes vendore në Shqipëri.
Ai kujtoi se vendi kaloi nga 373 njësi vendore në 61 bashki.
Sipas të dhënave të INSTAT, ndarja administrative e miratuar në vitin 2014 e organizoi vendin në 12 qarqe dhe 61 bashki, strukturë që vazhdon të jetë në fuqi në vitin 2026.
Qose argumentoi se më shumë se dhjetë vjet pas asaj reforme tashmë ekziston mundësia për të analizuar efektet e saj dhe për të përcaktuar se çfarë duhet përmirësuar në organizimin e qeverisjes vendore.
Në fjalimin e tij, deputeti përmendi edhe një sërë treguesish ekonomikë e administrativë që, sipas tij, dëshmojnë ndryshime të rëndësishme pas reformës së vitit 2014.
Ai deklaroi se në periudhën 2015–2025 shpenzimet vendore janë rritur me rreth 172%, të ardhurat e veta me rreth 248%, ndërsa detyrimet e prapambetura janë ulur me rreth 76% dhe aparati administrativ me rreth 38%.
Këto shifra u përdorën nga deputeti për të argumentuar se reforma e vitit 2014 ka krijuar një bazë të re të organizimit vendor, por se realiteti i sotëm kërkon një rishikim të mëtejshëm të kapaciteteve të bashkive.
“Debati nuk është sa bashki do të kemi”
Një nga pikat kryesore të fjalimit të Qoses ishte se debati për reformën, sipas tij, nuk duhet të përqendrohet vetëm te numri i bashkive.
“Debati nuk është sa bashki do të kemi. Debati është: a kemi bashki që janë në gjendje t’u përgjigjen nevojave të qytetarëve?”, tha ai.
Në vijim, deputeti shtroi edhe pyetjet nëse bashkitë kanë kapacitet për të tërhequr investime, për të hartuar projekte dhe për të përfituar nga fondet e Bashkimit Europian.
Ky është një nga argumentet kryesore të procesit zyrtar të reformës, i cili synon rritjen e kapacitetit institucional të bashkive, përmirësimin e shërbimeve publike dhe forcimin e planifikimit të zhvillimit lokal.
Elbasani, Cërriku dhe Belshi në fokusin e propozimit
Një pjesë e rëndësishme e fjalimit të deputetit të Elbasanit iu kushtua propozimit për bashkimin e Elbasanit, Cërrikut dhe Belshit.
Qose tha se ky bashkim do të krijonte një bashki me rreth 175 mijë banorë, 23 njësi administrative dhe tri qytete.
Ai argumentoi se lidhjet mes këtyre territoreve ekzistojnë prej vitesh në planin ekonomik, social dhe njerëzor.
Sipas tij, banorë të Cërrikut punojnë në Elbasan, prodhimi bujqësor i Dumresë lidhet me tregun e Elbasanit, ndërsa territori bujqësor i Elbasanit dhe zonat përreth përbëjnë një hapësirë me lidhje të ndërsjella ekonomike.
“Dhe në vend që këto realitete t’i shohim të ndara në tre administrata, mund t’i planifikojmë si një territor të vetëm”, u shpreh deputeti.
Ai e lidhi këtë argument me mundësinë për një plan të përbashkët zhvillimi dhe territorial, më shumë kapacitete profesionale, më shumë mundësi për projekte dhe, sipas tij, për përfitimin nga fondet europiane.
Procesi zyrtar i konsultimit parlamentar për reformën ka përfshirë Qarkun e Elbasanit dhe në materialet e Komisionit të Posaçëm janë listuar aktualisht Elbasani, Cërriku, Peqini, Librazhdi, Prrenjasi, Belshi dhe Gramshi si bashkitë e këtij qarku të përfshira në procesin konsultues.
Ndërkohë, të dhënat e Censit 2023 të INSTAT tregojnë për popullsi të regjistruar prej 114,419 banorësh në Bashkinë Elbasan, 25,148 në Bashkinë Cërrik dhe 16,956 në Bashkinë Belsh, sipas tabelave përkatëse të censusit.
“Europa do të zbatohet çdo ditë në bashki”
Një tjetër shtyllë e argumentimit të Qoses ishte lidhja mes reformës territoriale dhe procesit të integrimit europian.
Deputeti deklaroi se rreth 70 për qind e legjislacionit të Bashkimit Europian zbatohet në nivel vendor.
Mbi këtë bazë, ai argumentoi se integrimi europian nuk është vetëm përgjegjësi e institucioneve qendrore, por kërkon edhe administrata vendore të afta për të zbatuar standardet dhe politikat europiane.
“Europa do të zbatohet çdo ditë në bashki”, tha Qose.
Ai përmendi si fusha të rëndësishme menaxhimin e territorit, trajtimin e mbetjeve, planifikimin urban, ofrimin e shërbimeve publike dhe përdorimin e fondeve europiane.
Edhe dokumentacioni zyrtar i reformës e lidh rishikimin territorial me përputhshmërinë e propozimeve me acquis të Bashkimit Europian dhe me politikat e kohezionit rajonal.
Qose: Reforma 2.0 duhet të jetë vazhdim i asaj të vitit 2014
Në pjesën përmbyllëse të fjalimit, deputeti socialist e përshkroi Reformën Administrativo-Territoriale 2.0 si një vazhdim të procesit të nisur në vitin 2014.
Sipas tij, qytetet duhet të ruajnë identitetin e tyre, ndërsa njësitë administrative duhet të vazhdojnë të jenë pranë qytetarëve.
Ai theksoi se qëllimi i reformës, sipas tij, nuk duhet të jetë thjesht ndryshimi i hartës administrative.
“Qëllimi është të përmirësojë jetën e njerëzve”, deklaroi Qose.
Në këtë kuadër, ai artikuloi objektivin për bashki më të forta, me më shumë mundësi për zhvillim, investime dhe shërbime publike.
Një debat që pritet të vijojë
Fjalimi i deputetit Adi Qose u zhvillua në një moment kur reforma administrativo-territoriale është pjesë e një procesi të posaçëm parlamentar konsultimi dhe shqyrtimi.
Sipas platformës zyrtare të reformës, objektivi është rishikimi i organizimit territorial, funksioneve, financimit dhe mënyrës se si bashkitë u shërbejnë qytetarëve, ndërsa procesi parashikon edhe konsultime me njësitë vendore, shoqatat e bashkive, shoqërinë civile dhe partnerët ndërkombëtarë.
Në këtë kontekst, propozimet për riorganizimin e territorit pritet të vazhdojnë të jenë pjesë e një debati politik dhe institucional, ku krahas argumenteve për rritjen e kapaciteteve të bashkive do të diskutohen edhe çështje të përfaqësimit vendor, aksesit në shërbime, identitetit të komuniteteve, distancës nga administrata dhe mënyrës së menaxhimit të territoreve të reja.
Për Qarkun e Elbasanit, diskutimi merr një rëndësi të veçantë, pasi ndryshimet e propozuara prekin drejtpërdrejt disa prej bashkive dhe komuniteteve të rajonit.
Në përfundim të fjalës së tij në Kuvend, Adi Qose e përmblodhi qëndrimin e tij me idenë se Reforma Administrativo-Territoriale 2.0 duhet të shërbejë si instrument për një qeverisje vendore më të aftë dhe për një Shqipëri që synon të përshtatë administratën lokale me kërkesat e integrimit europian.
“Ky është edhe kuptimi i Shqipërisë europiane që duam të ndërtojmë”, përfundoi deputeti socialist i Qarkut të Elbasanit.