Nga Vladimir Muçaj
TIRANË ,21 shtator 2026 /Albania Express News/-Shqipëria po përballet çdo ditë me një paradoks që bie gjithnjë e më shumë në sy në qytete, në akset rrugore dhe veçanërisht në zonat turistike të vendit.
Nga njëra anë, institucionet flasin për luftën kundër korrupsionit, krimit të organizuar dhe pasurive të pajustifikuara. Nga ana tjetër, qytetarët përballen çdo ditë me një realitet që ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si krijohen dhe justifikohen disa pasuri të konsiderueshme.
Mjafton të lëvizësh në rrugët e vendit për të parë automjete luksoze me vlera të larta, të drejtuara në jo pak raste nga persona shumë të rinj. Në të njëjtën kohë, në zonat turistike dhe bregdetare po shfaqen vazhdimisht biznese të reja, resorte, bare, restorante dhe investime të tjera që kërkojnë kapital të konsiderueshëm.
Sigurisht, nuk është detyrë e qytetarëve të përcaktojnë nëse një pasuri është e ligjshme apo e pajustifikuar. Këtë e përcaktojnë institucionet kompetente, mbi bazën e ligjit dhe të provave.
Por është plotësisht legjitime që publiku të ngrejë një pyetje të thjeshtë: a po verifikohet në mënyrë të mjaftueshme burimi i këtyre pasurive?
Lufta kundër korrupsionit nuk mund të ndalet te politika
Vitet e fundit, debati publik në Shqipëri është dominuar nga hetimet ndaj zyrtarëve dhe figurave politike, veçanërisht nga çështjet e ndjekura nga institucionet e drejtësisë.
Hetimi i çdo personi që dyshohet se ka shkelur ligjin është pjesë e domosdoshme e funksionimit të shtetit të së drejtës. Askush nuk duhet të jetë mbi ligjin.
Por lufta kundër korrupsionit dhe kriminalitetit ekonomik nuk mund të kufizohet vetëm te zyrat e politikës.
Ajo duhet të shtrihet, me të njëjtin seriozitet, edhe te ekonomia informale, pasuritë e pajustifikuara, transaksionet financiare të dyshimta dhe investimet për të cilat lindin pikëpyetje të arsyeshme mbi burimin e kapitalit.
Nëse një zyrtar duhet të justifikojë pasurinë e tij, e njëjta logjikë ligjore duhet të vlejë për çdo individ tjetër, pavarësisht nëse është politikan, biznesmen, personazh publik apo qytetar i panjohur.
Pasuria nuk është provë faji, por burimi i saj duhet të jetë i verifikueshëm
Një makinë luksoze, një vilë, një hotel apo një biznes i suksesshëm nuk janë në vetvete prova të një aktiviteti të paligjshëm.
Në një ekonomi të lirë, njerëzit kanë të drejtë të pasurohen dhe të investojnë.
Por pikërisht për këtë arsye, kur pasuritë janë të mëdha dhe burimi i tyre ngre pikëpyetje, institucionet kanë detyrimin t’i verifikojnë ato përmes mekanizmave ligjorë dhe financiarë.
Qytetari nuk kërkon që dikush të shpallet fajtor pa prova. Kërkon që, kur ekzistojnë indicie të arsyeshme, institucionet të bëjnë punën e tyre.
Sepse drejtësia nuk mund të funksionojë mbi perceptimin se disa pasuri kontrollohen dhe disa të tjera jo.
Besimi te drejtësia ndërtohet me barazi përpara ligjit
Besimi i qytetarëve te drejtësia nuk ndërtohet vetëm përmes dosjeve të bujshme, arrestimeve apo emrave të njohur.
Ai ndërtohet kur qytetarët shohin se ligji zbatohet në mënyrë të barabartë.
Kur një pasuri e pajustifikuar hetohet pavarësisht se kujt i përket. Kur një aktivitet ekonomik verifikohet pavarësisht lidhjeve apo ndikimit të pronarit. Kur dyshimet trajtohen mbi bazën e provave dhe jo mbi bazën e emrit të personit.
Kjo është ajo që forcon besimin te institucionet.
Sfida e drejtësisë shqiptare nuk është vetëm të ndëshkojë ata që provohet se kanë shkelur ligjin. Është edhe të krijojë bindjen se askush nuk gëzon imunitet përballë ligjit.
Në të kundërt, sa më shumë të shtohen pyetjet pa përgjigje mbi burimin e pasurive, investimeve dhe luksit të shfaqur në mënyrë të dukshme në shoqërinë shqiptare, aq më i madh bëhet hendeku mes realitetit që qytetarët shohin çdo ditë dhe asaj që institucionet arrijnë të verifikojnë.
Në fund të fundit, pyetja nuk është nëse dikush ka një makinë të shtrenjtë, një vilë apo një biznes të suksesshëm.
Pyetja është shumë më e thjeshtë: nga vjen pasuria dhe a mund të justifikohet ligjërisht?
Përgjigjen nuk duhet ta japë opinioni publik.
Përgjigjen duhet ta japin institucionet, përmes ligjit, transparencës dhe provave.