Nga Bujar Qesja ,Mjeshtër i Madh
DURRËS ,10 shtator 2026 /Albania Express News/-Ka njerëz që, kur ndahen nga jeta, lënë pas dhimbjen e një familjeje, kujtimet e miqve dhe fotografitë e një kohe të shkuar. Por ka edhe njerëz të rrallë, largimi i të cilëve krijon një boshllëk shumë më të madh. Është sikur bashkë me ta të largohet një pjesë e një qyteti, e një komuniteti dhe e një historie njerëzore.
I tillë ishte Hysen “Cen” Lika.
Më 14 gusht 2026, në Edmonton të Albertës, Kanada, u nda nga jeta një durrsak që kishte jetuar mes dy botëve: Durrësit ku lindi, u rrit dhe u formua, dhe Kanadasë ku rindërtoi jetën, familjen, profesionin dhe një pjesë të rëndësishme të komunitetit shqiptar.
Por Ceni nuk e la kurrë Durrësin.
Ai e mori me vete. E mori në kujtesë, në mënyrën e të folurit, në humorin e tij, në dashurinë për sportin, në marrëdhëniet me njerëzit, në mikpritje dhe, mbi të gjitha, në nevojën e pandalshme për të qenë i dobishëm për të tjerët.
Edhe mijëra kilometra larg Adriatikut, Ceni vazhdoi të sillej si një njeri i ardhur nga një qytet ku njerëzit njihen në rrugë, përshëndeten në lagje, ulen bashkë në kafe dhe ku miqësia është pjesë e jetës së përditshme.
Kjo është ndoshta edhe çelësi për të kuptuar jetën e tij.
Historia e Hysen Likës nuk është vetëm historia e një sportisti, mësuesi, trajneri, drejtuesi apo emigranti shqiptar. Është historia e një njeriu që, kudo ku jetoi, u përpoq të ndërtonte diçka që t’u shërbente edhe të tjerëve.
Në Durrës ndërtoi njerëz përmes sportit. Në Kanada ndihmoi të ndërtohej komuniteti përmes solidaritetit. Në familje ndërtoi dashuri. Ndërsa në kujtesën e atyre që e njohën la një emër që nuk mbyllet me datën 14 gusht 2026.
Durrësi i Cenit, aty ku nisi gjithçka
Hysen Lika u lind më 1 nëntor 1945 në Durrës, qytetin që do të mbetej përjetësisht vendi i origjinës dhe i zemrës së tij.
Ai vinte nga dy familje të njohura durrsake, Lika dhe Hidri, me rrënjë dhe gjurmë në jetën e qytetit. Për këtë arsye, Ceni nuk ishte thjesht banor i Durrësit. Ai ishte një nga ata njerëz që e mbartin qytetin në karakterin e tyre.
Durrësi kishte detin, por kishte edhe lagjet, rrugët, palestrat, fushat dhe një kulturë të veçantë komunikimi njerëzor. Në këtë mjedis u formua Ceni dhe shumë shpejt sporti u bë gjuha përmes së cilës ai do të shprehte karakterin e tij.
Që në moshë të re iu kushtua sportit. Boksi, mundja, alpinizmi dhe edukimi fizik ishin pjesë e rrugëtimit të tij. Në thelb, të gjitha këto disiplina i bashkonte një filozofi e vetme: trupi mëson disiplinën, ndërsa shpirti mëson qëndrueshmërinë.
Për Cenin sporti nuk ishte vetëm garë. Ishte shkollë karakteri.
Ai u mësonte të rinjve të binin dhe të ngriheshin, të humbnin pa u turpëruar dhe të fitonin pa u mburrur. Të punonin në grup, të respektonin kundërshtarin dhe, mbi të gjitha, të mos dorëzoheshin.
Në këtë kuptim, Ceni ishte vetë një sportist i jetës.
Në historinë sportive të Durrësit kanë qenë shumë kampionë, trajnerë, drejtues dhe sportistë që kanë fituar medalje e trofe. Por ka edhe një kategori tjetër njerëzish, që nuk maten vetëm me rezultatet sportive. Ata maten me numrin e njerëzve që kanë frymëzuar.
Hysen Lika ishte një prej tyre.
Ai u bë mësues, trajner, drejtues dhe mentor. Ishte ndër nismëtarët e grupeve të para të organizuara alpiniste në Durrës, duke përfshirë vajza dhe djem nga shkolla të ndryshme në udhëtime dhe eksplorime në natyrën shqiptare.
Alpinizmi, për të, nuk ishte thjesht ngjitje në mal. Ishte një mënyrë për t’u mësuar të rinjve se rruga drejt majës kërkon durim, disiplinë, solidaritet dhe guxim. Në mal mësoje të mos lije pas shokun që kishte mbetur pas dhe të vazhdoje përpara edhe kur rruga bëhej e vështirë.
Ndoshta kjo ishte edhe filozofia e jetës së tij.
“Lokomotiva”, vitet kur Ceni u bë një emër i sportit durrsak
Viti 1973 shënoi një kthesë të rëndësishme në jetën profesionale të Hysen Likës. Ai u emërua inspektor i Klubit Sportiv “Lokomotiva” të Durrësit për sportet e rënda.
Por Ceni nuk ishte njeri që mjaftohej me një funksion administrativ.
Ai ishte në terren, pranë sportistëve, trajnerëve dhe familjeve të tyre. Ishte pjesë e problemeve, gëzimeve, humbjeve dhe fitoreve. Pikërisht për këtë arsye kujtimi i tij nuk lidhet me një zyrë apo me një post, por me njerëzit.
Ai e donte sportin dhe përkushtohej veçanërisht ndaj të rinjve dhe zhvillimit të talenteve durrsake. Me kalimin e viteve fitoi respektin e kolegëve, miqve dhe komunitetit.
Por jeta e tij profesionale u përball edhe me realitetin politik të kohës.
Në vitin 1985, Hysen Lika u shkarkua nga detyra e inspektorit të Klubit Sportiv “Lokomotiva”, në kuadër të politikës së kohës dhe nën pretekstin e “zbutjes së luftës së klasave”.
Ishte një goditje, por nuk ishte fundi.
Mund t’i merrje një zyrë, por nuk mund t’i merrje sportin. Mund t’i hiqje një funksion, por nuk mund t’i hiqje pasionin. Mund ta largonte një sistem nga një post, por nuk mund ta largonte nga njerëzit.
Pas largimit nga detyra, Ceni vazhdoi punën si mësues i edukimit fizik në shkollën “Kristaq Boshnjaku”. Njëkohësisht, ishte trajner i ekipit të mundjes “Lokomotiva” dhe drejtor i kampit veror të ndërmarrjes së ndërtimit në Durrës.
Në këto role vazhdoi të merrej me formimin e brezit të ri dhe u shndërrua në një nga mësuesit, trajnerët dhe drejtuesit më karizmatikë e të respektuar të kohës.
Ajo që e dallonte ishte aftësia për të organizuar dhe frymëzuar njerëzit.
Organizatori i vërtetë nuk është ai që jep urdhra, por ai që i bën njerëzit të duan të marrin pjesë. Ceni dinte t’u fliste të rinjve, t’i afronte, t’i motivonte dhe t’u krijonte besimin se mund të bënin më shumë nga sa mendonin.
Bujana, dashuria e një jete
Në portretin e Hysen Likës nuk mund të flitet vetëm për sportin. Pas sportistit ishte burri, bashkëshorti dhe familjari.
Në jetën e tij ishte Bujana, gruaja me të cilën ndau 53 vite martesë.
Bujana vinte nga familja Keçi e Tiranës, një familje e goditur nga regjimi i kohës. Martesa e tyre u ndërtua në një periudhë kur edhe zgjedhjet personale mund të kishin pasoja.
Ceni zgjodhi dashurinë.
Më vonë, së bashku me Bujanën, do të zgjidhte edhe një tjetër rrugë të vështirë: emigrimin.
Por para se të vinte Kanadaja, ishte familja.
Dy vajzat, Tristi dhe Ani, ishin krenaria e tij. Më pas erdhën dhëndurët, të cilët Ceni i konsideronte si djemtë e tij, dhe më vonë nipërit Carter, Tristan dhe Lincoln.
Familja ishte në qendër të botës së tij. Ai dëshironte që vajzat të ecnin përpara, të punonin, të besonin te vetja dhe të mos pranonin kufizime.
Sakrificat e tij morën përgjigje.
Tristi u bë avokatja dhe noterja e parë shqiptare në provincën e Albertës, ndërsa Ani u bë specialiste e kreditimit në TD Bank of Canada.
Për një baba, këto nuk janë thjesht arritje profesionale të fëmijëve. Janë dëshmi se një pjesë e ëndrrës së tij kishte marrë jetë.
Valixhet e një jete dhe rruga drejt Kanadasë
Viti 1991 e gjeti Shqipërinë në një ndryshim të thellë. Shumë familje po largoheshin dhe shumë njerëz përballeshin me dilema të mëdha.
Ceni dhe Bujana morën vendimin e vështirë për t’u larguar nga Shqipëria, me synimin për t’u siguruar vajzave një jetë me më shumë mundësi.
Pas një viti në Greqi, më 19 qershor 1992, familja mbërriti në Kanada si refugjatë politikë.
Edmonton-i ishte një botë e re.
Larg Durrësit, larg Adriatikut, gjuhës, miqve dhe gjithçkaje që kishte formuar jetën e tij deri atëherë.
Por një gjë nuk kishte mbetur në Shqipëri: vullneti i Hysen Likës.
Emigrimi nuk ishte pushim. Ishte një tjetër betejë. Një njeri që kishte qenë i njohur në qytetin e tij duhej të niste nga e para, në një vend të largët, me vështirësitë e gjuhës dhe të përshtatjes.
Dhe Ceni iu kthye asaj që dinte më mirë: sportit.
Ai trajnoi ekipe lokale futbolli, u mor me gjimnastikën dhe më pas u përfshi në një prej ekipeve universitare më të suksesshme të mundjes në Kanada, “The Golden Bears” të Universitetit të Albertës.
Aty punoi nga viti 1994 deri më 1997 dhe ekipi arriti disa tituj kombëtarë.
Kjo pjesë e jetës së tij tregon një të vërtetë të thjeshtë: Ceni nuk e nisi jetën nga zero. Ai e nisi nga përvoja.
Dhe përvoja udhëton me njeriun.
Një durrsak në Kanada, kur malli për vendlindjen bëhet mision
Një nga kapitujt më të rëndësishëm të jetës së tij në Kanada ishte angazhimi për komunitetin shqiptar.
Ceni nuk u mbyll në jetën familjare dhe nuk tha se kishte mjaftueshëm hallet e veta. Ai u angazhua në themelimin zyrtar të komunitetit të parë shqiptar në Edmonton dhe shërbeu si president për më shumë se dhjetë vjet.
Ky është një kontribut që meriton të kujtohet.
Komunitetet shqiptare në emigracion nuk krijohen vetëm nga organizatat. Ato ndërtohen nga njerëzit që hapin dyert, ndihmojnë të sapoardhurit, i orientojnë për punë, strehim dhe dokumentacion, u tregojnë se ku mund të drejtohen dhe, mbi të gjitha, u japin ndjesinë se nuk janë vetëm.
Ceni ishte një prej këtyre njerëzve.
Dëshmitë e bashkëkohësve të tij në Edmonton e përshkruajnë si njeri me “zemër të madhe”, bujar, mikpritës dhe gjithmonë të gatshëm për të ndihmuar shqiptarët.
Ishte njeri i derës së hapur.
Në vitin 1996, ai hapi një klinikë të masazhit terapeutik, të specializuar në trajtimin dhe rehabilitimin e dëmtimeve sportive.
Kështu, historia e tij mori një tjetër kthesë: nga trajneri te terapisti, nga ai që përgatiste trupin për garë te ai që ndihmonte trupin të rikthehej pas dëmtimit.
Klinika u drejtua dhe u zgjerua prej tij për më shumë se 20 vjet. Gjatë kësaj periudhe ai trajnoi dhe përgatiti edhe terapistë të rinj në Edmonton.
Edhe këtu përsëritej e njëjta formulë: punë, dije, përkushtim dhe shërbim ndaj tjetrit.
Humori, buzëqeshja dhe shpirti i lirë
Ekzistonte edhe një tjetër Hysen Lika. Jo ai i zyrave, i sportit apo i emigrimit, por Ceni që njerëzit donin.
Njeriu me humor, energji, buzëqeshje dhe shpirt të lirë.
Në kujtimet e komunitetit shqiptar në Kanada përshkruhet si i zgjuar, bujar, punëtor, inteligjent dhe gjithmonë me humor.
Të tjera dëshmi e përshkruajnë si njeri me energji, shpirt rebel dhe të lirë, që nuk kishte frikë të dilte kundër turmës kur besonte se duhej mbrojtur ajo që ishte e drejtë dhe morale.
Kjo e plotëson portretin e tij.
Hysen Lika nuk ishte njeri i zakonshëm. Kishte temperament, bindje, humor dhe atë cilësi të rrallë për të mos e humbur veten edhe përballë vështirësive.
Ai donte sportin, por edhe natyrën, peshkimin, gjuetinë, udhëtimet dhe shoqërinë.
Mbi të gjitha, donte familjen.
Ndoshta pikërisht këto detaje e bëjnë një figurë të tillë më njerëzore. Heronjtë e vërtetë të kujtesës nuk janë gjithmonë ata që shihen në podium. Janë edhe ata që ulen në tryezë me familjen, qeshin me nipërit, u tregojnë vajzave historitë e jetës dhe ndajnë momente të thjeshta me miqtë.
Kështu duhet kujtuar Ceni.
Jo si një fotografi e ngrirë në kohë, por si njeriu që lëvizte, qeshte, fliste, organizonte, ndihmonte dhe ecte gjithmonë përpara.
Carter, Tristan dhe Lincoln ishin vazhdimi i kësaj dashurie. Tre nipërit ishin një tjetër burim gëzimi për të.
Dhe ndoshta këtu mbyllet rrethi.
Një djalë që nisi jetën në Durrës. Një sportist që formoi breza të rinjsh. Një emigrant që rindërtoi gjithçka në Kanada. Një baba që pa vajzat të ndërtonin karrierën e tyre. Dhe një gjysh që gjeti tek nipërit një tjetër burim gëzimi.
Kjo është trashëgimia e tij më e bukur.
Ceni u largua, por rrugët që hapi mbetën
Më 14 gusht 2026, Hysen “Cen” Lika mbylli sytë në Edmonton.
Pranë tij ishte Bujana, gruaja me të cilën ndau 53 vite jetë. Ishin vajzat Tristi dhe Ani, dhëndurët, nipërit, familjarët dhe njerëzit e tij të dashur.
Në ato çaste të fundit, jeta ndoshta i ka kaluar para syve si një film i gjatë: Durrësi, rrugët e fëmijërisë, sporti, boksi, mundja, malet, “Lokomotiva”, të rinjtë, shkolla, kampi veror, vitet e vështira, Bujana, vajzat, valixhet, Greqia, Kanadaja, Edmonton-i, sportistët, klinika, komuniteti shqiptar, miqtë dhe, mbi të gjitha, familja.
Kur gjithçka tjetër largohet, njeriu mbetet përballë asaj që ka dashur më shumë.
Për Cenin, ajo ishte familja.
Por ishin edhe njerëzit.
Hysen Lika nuk e jetoi jetën vetëm për vete. Ai e shpërndau atë edhe te të tjerët. Kjo është arsyeja pse fjalët e atyre që e njohën në Edmonton janë kaq të forta:
“Ceni, do të na mungosh.”
“Ceni, nuk do të të harrojmë kurrë.”
“Ceni, të kemi dashur shumë.”
Dhe ndoshta fjalia më e fuqishme nga të gjitha:
“I paharruar, Ceni!”
Për një durrsak që shkruan për një durrsak, historia e Hysen Likës ka edhe një kuptim tjetër.
Ceni ishte dhe mbeti pjesë e atij Durrësi që e kishte sportin si kulturë qytetare. Durrësi i “Lokomotivës”, i fushave, palestrave, bregut dhe maleve. Durrësi i djemve dhe vajzave që sporti i mësonte të ishin më të fortë, por mbi të gjitha më njerëzorë.
Në këtë histori, Hysen Lika nuk është një emër anësor.
Është një kapitull i çmuar i sportit durrsak. Një kapitull i jetës qytetare. Një kapitull i emigracionit shqiptar. Dhe, mbi të gjitha, një kapitull i jetës së një njeriu që nuk u dorëzua.
As kur e goditi sistemi.
As kur iu desh të niste nga e para.
As kur u përball me një gjuhë dhe një shoqëri të panjohur.
As kur iu desh të rindërtonte profesionin dhe të krijonte një komunitet.
Ai bëri gjithmonë të njëjtën gjë:
u ngrit.
Ndoshta sepse këtë e kishte mësuar nga sporti. Ndoshta sepse e kishte mësuar nga Durrësi. Ndoshta sepse e kishte mësuar nga vetë jeta.
Por, me shumë gjasa, sepse ky ishte Hysen “Cen” Lika.
Një burrë me energji, shpirt të lirë, zemër të madhe dhe një derë gjithmonë të hapur për të tjerët.
Një njeri, kujtimi i të cilit nuk mund të mbyllet bashkë me sytë.
Durrësi ka një bir më pak.
Edmonton-i ka një shqiptar më pak.
Familja ka një bashkëshort, baba dhe gjysh më pak.
Por kujtesa ka fituar një emër që do të jetojë gjatë.
HYSEN “CEN” LIKA.
Sepse emrat e njerëzve që kanë bërë mirë nuk mbarojnë në ditën kur pushon së rrahuri zemra e tyre.
Ata vazhdojnë të jetojnë te njerëzit që kanë prekur, te sportistët që kanë formuar, te miqtë që kanë dashur, te shqiptarët që kanë ndihmuar, te vajzat që kanë bërë krenar babanë dhe te nipërit që një ditë do ta kërkojnë në fotografi.
Dhe mbi të gjitha, vazhdojnë të jetojnë në kujtesën e qytetit të tyre.
Ceni nuk e harroi Durrësin.
Tani është radha e Durrësit të mos e harrojë Cen Likën.
