Shqipëria po përgatitet për një ndryshim të rëndësishëm në barrën fiskale mbi pronën. Nga 1 janari i këtij viti, ka hyrë në fuqi metodologjia e re e llogaritjes së taksës së ndërtesës, e cila bazohet në çmimet e reja të referencës të miratuara nga qeveria. Ky ndryshim, i cili nisi si pilot në Tiranë në vitin 2023, tashmë po shtrihet në të 119 zonat kadastrale të 12 qarqeve të vendit.

Llogaritjet tregojnë se rritja e detyrimit vjetor për familjet do të jetë në raport të drejtpërdrejtë me rritjen e vlerës së pronës sipas referencave, duke variuar nga një rritje simbolike prej 0.2% në Pogradec, deri në një rritje rekord prej 224% në ishullin e Sazanit, ku projektet e reja rezidenciale kanë ndryshuar rrënjësisht vlerën e truallit dhe ndërtimit.

Formula e Llogaritjes: Si Përcaktohet Taksa Juaj?

Për të kuptuar se sa do të paguani, duhet të dini se baza mbetet vlera e tregut (referenca). Shkalla e taksës për ndërtesat e banimit është 0.05% e vlerës së apartamentit. Megjithatë, bashkitë kanë autonomi të lëvizin këtë shkallë me +/- 30%.

Një element i rëndësishëm për t’u shënuar është favorizimi i ndërtesave të vjetra:

• Ndërtesat para vitit 1990: Për apartamentet e privatizuara në vitin ’92 ku nuk është kryer asnjë shitblerje, taksa llogaritet mbi 70% të vlerës së referencës.

Analiza e Rajoneve: Ku do të rritet Taksa më shumë?

Ndarja e qyteteve në zona të reja kadastrale bën që fati i taksës të varet nga lagjja ku banoni. Më poshtë pasqyrohen ndryshimet për një apartament tipik 90 m²:

1. Durrësi dhe Vlora (Zonat me rritjen më të lartë)

Durrësi tani ndahet në 13 zona. Nëse banoni pranë Portit (Zona 13), ku investimet janë në kulm, rritja është drastike.

• Durrësi (Zona Portit): Nga 3,038 lekë në 9,000 lekë/vit (+196%).

• Vlora (Lungomare): Nga 2,781 lekë në 4,410 lekë/vit (+59%).

• Sazani (Zona e re): Rritja më e lartë në vend prej 224% për shkak të projektit të Jared Kushner.

2. Saranda dhe Elbasani

• Saranda (Pranë detit): Nga 2,520 lekë në 4,500 lekë/vit (+79%).

• Elbasani: Rritja është më e moderuar, 5% deri në 19%. Interesant është fakti se në rrugët si “Vasil Llapushi”, taksa nuk ndryshon sepse referenca mbeti e njëjtë.

3. Krahasimi i Veriut dhe Juglindjes

Pagesa: Përmes Faturës së Ujit

Ashtu si në Tiranë, edhe në qytetet e tjera, mbledhja e kësaj takse do të vijojë të bëhet nëpërmjet faturës së ujit të pijshëm. Kjo siguron një vjelje më të lartë të detyrimit, pasi shpërndahet në këste mujore.

Shembull praktik për Durrësin:

Nëse dikur paguanit 253 lekë/muaj brenda faturës së ujit, me llogaritjen e re në zonat bregdetare, kjo vlerë mund të shkojë në 750 lekë/muaj.

Pse po ndodh kjo rritje?

Qeveria argumenton se çmimet e referencës nuk ishin përditësuar prej vitesh, ndërkohë që vlera e tregut të pasurive të paluajtshme në Shqipëri ka pësuar rritje galopante. Ky rivlerësim synon të sjellë taksimin më pranë vlerës reale të pronës, duke rritur të ardhurat për bashkitë, të cilat do të duhet t’i ri-investojnë këto fonde në infrastrukturën vendore.