Rikthimi i Turqisë në programin e avionëve luftarakë F-35 është kërkuar nga presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, i cili tha se ky veprim do të forconte lidhjet me Uashingtonin dhe do të forconte sigurinë e NATO-s.
Presidenti turk ka theksuar qëllimin e tij për të shfrytëzuar marrëdhënien e tij me Donald Trump për të riparuar lidhjet dypalëshe që ishin tendosur pas blerjes së sistemeve ruse të mbrojtjes ajrore S-400 nga Ankaraja. Ai tha se konvergjenca e prioriteteve midis Ankarasë dhe Uashingtonit – në mbrojtje, energji dhe konflikte rajonale – po ripërcakton se si Turqia balancon midis NATO-s dhe Rusisë.
Erdogan tha se e ngriti personalisht çështjen me Trump gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë në shtator, duke e quajtur vendimin për të përjashtuar Turqinë nga programi për shkak të blerjes së pajisjeve ushtarake ruse “të padrejtë”. Me kthimin e Trump në Shtëpinë e Bardhë, shtoi ai, ekzistonte një “mundësi” për një bazë më realiste dhe konstruktive për marrëdhëniet. Ai theksoi se marrja e F-35, për të cilat Ankaraja ka paguar tashmë, dhe rihyrja e saj në program ishin “të rëndësishme dhe të nevojshme” si për marrëdhëniet dypalëshe ashtu edhe për sigurinë mbrojtëse të Aleancës.
Në këtë kontekst, Turqia po kërkon kthimin e S-400 në Rusi, me Erdoganin që e ka ngritur çështjen me Vladimir Putinin, në shenjë të një përpjekjeje për të rivendosur bashkëpunimin mbrojtës me SHBA-në, të cilin ai e përshkruan si një “shtyllë qendrore” të marrëdhënieve dypalëshe. Ambasadori i SHBA-së në Ankara, Tom Barrack, ka vlerësuar se çështja mund të mbyllet brenda pak muajsh.
Në të njëjtën kohë, Turqia po negocion blerjen e F-16 Block 70, me Erdoganin që pret kushte “në përputhje me frymën e Aleancës”, ndërsa tregon si shembull prokurimin e Eurofighter.
Duke balancuar midis Rusisë dhe aleatëve të NATO-s që nga fillimi i luftës në Ukrainë, Ankaraja ka shmangur vendosjen e sanksioneve ndaj Moskës, por ka kufizuar praninë e saj detare në Detin e Zi dhe ka dërguar armë në Kiev. Erdogan theksoi se Turqia mbetet një ndërmjetësuese e mundshme për bisedimet e ardhshme të paqes.
Në Lindjen e Mesme, ai iu referua rolit të Turqisë pas armëpushimit të tetorit në konfliktin Izrael-Hamas dhe argumentoi se një Forcë Ndërkombëtare Stabilizimi në Gaza vështirë se do të fitonte legjitimitet pa pjesëmarrjen turke, duke deklaruar gatishmërinë për të “marrë çdo përgjegjësi” për një paqe të qëndrueshme.