TIRANË, 2 shtator 2026 / Albania Express News / – Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës hyn në kategorinë e aeroporteve për të cilat standardet e reja të rrjetit trans-evropian të transportit (TEN-T) parashikojnë lidhje me hekurudhën ose me një sistem tjetër të transportit publik me kapacitet të lartë dhe emetime zero.
TEN-T (Trans-European Transport Network) është rrjeti i transportit i Bashkimit Evropian që synon të lidhë vendet dhe qytetet kryesore përmes rrugëve, hekurudhave, porteve dhe aeroporteve, duke krijuar një infrastrukturë të integruar me standarde të përbashkëta për sigurinë, kapacitetin dhe lidhshmërinë.
Shqipëria është pjesë e zgjerimit të këtij rrjeti drejt Ballkanit Perëndimor, përmes akseve strategjike si Korridori VIII, Korridori Adriatiko-Jonian dhe lidhjet me Kosovën e Malin e Zi. Përfshirja në TEN-T nënkupton edhe përshtatjen graduale të infrastrukturës shqiptare me standardet evropiane.
Rregullorja e re e Bashkimit Evropian për zhvillimin e rrjetit trans-evropian të transportit përcakton kërkesa të ndryshme në varësi të trafikut të aeroporteve.
Për aeroportet TEN-T që përpunojnë më shumë se 12 milionë pasagjerë në vit, kërkohet lidhje me rrjetin hekurudhor trans-evropian, përfshirë hekurudhën me shpejtësi të lartë, kur kjo është e mundur. Ky standard duhet të përmbushet deri më 31 dhjetor 2040.
Ndërsa për aeroportet me më shumë se 4 milionë dhe më pak se 12 milionë pasagjerë në vit, afati është 31 dhjetor 2050. Lidhja mund të realizohet përmes rrjetit hekurudhor TEN-T ose me nyjen urbane përkatëse, përmes hekurudhës, metrosë, hekurudhës së lehtë, tramvajit, teleferikut ose, në raste të jashtëzakonshme, përmes zgjidhjeve të tjera të transportit publik me emetime zero.
Rinasi në prag të kategorisë së dytë
Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës aktualisht rezulton në fashën e dytë të klasifikimit.
Rinasi përpunoi rreth 7.26 milionë pasagjerë në vitin 2023, ndërsa sipas të dhënave të publikuara nga TIA, trafiku u rrit në 10.7 milionë pasagjerë në vitin 2024 dhe në 11.6 milionë në vitin 2025.
Në total, këto shifra japin një mesatare prej rreth 9.9 milionë pasagjerësh në vit për periudhën 2023–2025, duke e vendosur aeroportin brenda intervalit 4–12 milionë pasagjerë.
Rregullorja përcakton se për klasifikimin duhet të merret në konsideratë mesatarja më e fundit trevjeçare e disponueshme në momentin e hyrjes në fuqi, bazuar në statistikat përkatëse të Eurostat dhe INSTAT.
Megjithatë, ritmet e larta të rritjes së trafikut në Rinas bëjnë që aeroporti të jetë gjithnjë e më pranë pragut të 12 milionë pasagjerëve.
TIA parashikon rreth 13.3 milionë pasagjerë për vitin 2026, çka do ta vendoste aeroportin mbi pragun e kategorisë së parë.
Lidhja hekurudhore drejt Rinasit tashmë në projekt
Në rastin e Rinasit, përmbushja e këtij standardi nuk nis nga zero. Lidhja hekurudhore me aeroportin është tashmë pjesë e projektit hekurudhor Tiranë–Durrës.
Sipas Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), projekti përfshin rehabilitimin e rreth 34.7 kilometrave të linjës ndërmjet terminalit të transportit publik të Tiranës dhe Durrësit, si dhe ndërtimin e një dege të re prej rreth 7.4 kilometrash drejt Aeroportit Ndërkombëtar të Tiranës.
Financimi i projektit është zgjeruar gjithashtu për ndërtimin e stacioneve dhe elektrifikimin e linjës.
Kjo do të thotë se infrastruktura e planifikuar për lidhjen hekurudhore të Rinasit paraprin afatet e përcaktuara nga standardet e reja evropiane.
Megjithatë, rregullorja e re e TEN-T e ndryshon rëndësinë e kësaj lidhjeje: ajo nuk mbetet thjesht një zgjedhje e politikës kombëtare të transportit, por bëhet pjesë e kërkesave që lidhen me zhvillimin dhe funksionimin e rrjetit trans-evropian të transportit.
Me rritjen e vazhdueshme të numrit të pasagjerëve, lidhja hekurudhore e Rinasit pritet të marrë një rëndësi edhe më të madhe për integrimin e Shqipërisë në rrjetin evropian të transportit dhe për lehtësimin e lëvizjes së udhëtarëve drejt dhe nga aeroporti.