GREQI ,9 korrik 2026/Albania Express News/-Një nga figurat më të shquara të botës arvanitase, studiuesi, juristi dhe veprimtari i njohur Aristidh Kola, kujtohet me nderim për kontributin e jashtëzakonshëm në ruajtjen dhe promovimin e historisë, gjuhës dhe kulturës së arvanitasve. Në një postim përkujtimor, Muzeu Historik Kombëtar solli në vëmendje jetën dhe veprën e tij, duke theksuar rolin e pazëvendësueshëm që ai pati në dokumentimin e trashëgimisë arvanitase.
Aristidh Kola lindi më 8 korrik 1944 në fshatin Kaskaveli të Tebës, në Greqi. Ai kreu studimet e larta për Drejtësi në Universitetin e Athinës, ku u diplomua në vitin 1968, ndërsa për shumë vite ushtroi profesionin e avokatit në Athinë. Megjithatë, pasioni për historinë dhe identitetin e arvanitasve e shtyu që, nga mesi i viteve ‘80, t’i përkushtohej tërësisht kërkimit shkencor dhe veprimtarisë kulturore.
Në vitin 1985 ai u zgjodh kryetar i Lidhjes së Arvanitasve, duke u bërë një nga zërat më të fuqishëm në mbrojtje të trashëgimisë së këtij komuniteti. Ai ndërmori një sërë nismash për promovimin e kulturës arvanitase, themeloi shtëpinë botuese “Thamiris”, si dhe revistat “Besa” dhe “Arvanon”, të cilat u shndërruan në platforma të rëndësishme për studimet historike, gjuhësore dhe kulturore.
Përmes librave dhe studimeve të tij, Aristidh Kola trajtoi prejardhjen e arvanitasve, kontributin e tyre në historinë e Greqisë moderne, si edhe marrëdhëniet historike mes shqiptarëve dhe grekëve. Ai mblodhi dhe botoi materiale të shumta mbi gjuhën, zakonet, traditat dhe identitetin arvanitas, duke lënë pas një trashëgimi të çmuar për studiuesit dhe brezat që do të vinin.
Veprimtaria e tij nuk u kufizua vetëm në fushën akademike. Aristidh Kola ishte aktiv edhe në debatet publike mbi çështjet kombëtare në Ballkan dhe mbajti qëndrime të hapura për zhvillimet në Kosovë gjatë viteve ’90, duke u bërë një figurë e njohur edhe jashtë komunitetit arvanitas.
Puna e tij u vlerësua edhe nga shteti shqiptar. Në vitin 1995, Republika e Shqipërisë e dekoroi me Urdhrin “Ismail Qemali”, si shenjë mirënjohjeje për kontributin e dhënë në mbrojtje dhe promovimin e historisë e kulturës shqiptare.
Aristidh Kola u nda nga jeta më 11 tetor 2000, por emri dhe vepra e tij mbeten një referencë e rëndësishme për historinë e arvanitasve dhe për të gjithë ata që besojnë se identiteti dhe trashëgimia kulturore ruhen përmes dijes, studimit dhe përkushtimit.
Figura e tij vazhdon të kujtohet si simbol i përpjekjeve për ruajtjen e kujtesës historike dhe të lidhjeve kulturore mes shqiptarëve dhe arvanitasve, duke zënë një vend të veçantë në historinë e studimeve shqiptare.